2018 թ. ապրիլի 10-ին ՀՀ Վարչական վերաքննիչ դատարանը մասնակի բավարարեց անհայտ կորածի մայր Սվետլանա Սարգսյանի կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը վերականգնելու մասին ՀՀ վարչական դատարանի վճռի դեմ ՀՀ ՊՆ բողոքը:

ՀՀ Վարչական դատարանը վճիռը կայացրել էր 2017 թ. ապրիլի 10-ին՝ Ս. Սարգսյանի և նրա ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանի հայցի հիման վրա:

Վարչական դատարանը անվավեր էր ճանաչել Ս. Սարգսյանի՝ կերակրողին կորցնելու հիմքով կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու ՀՀ ՊՆ որոշումը, ոչ իրավաչափ էր ճանաչել Ս. Սարգսյանի կենսաթոշակին վերաբերող փաստաթղթերը ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը չփոխանցելու գործողությունները և պարտավորեցրել էր ՀՀ Պաշտպանության նախարարությանը՝ փոխանցել դրանք:

Երեկ Վարչական վերաքննիչ դատարանը ՊՆ-ի բողոքը բավարարեց միայն  կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու մասին որոշումն անվավեր ճանաչելու մասով:

Դատարանի դիրքորոշմամբ՝ կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցվել է սահմանված կարգի խախտմամբ, և դրա վերաբերյալ որոշումն անվավեր ճանաչելու մասին հայցապահանջը ենթակա չէ վարչական դատարանում քննության։

Ազատության խոսքն էր հնչում Վանաձորի «Ջազ» սրճարանում երեկ երեկոյան՝ 2017թ.-ի դեկտեմբերի 14-ին: Գեղեցիկ թատերախաղի միջոցով Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակում Եվրոպական կամավորական ծառայության (ԵԿԾ) կամավոր Էվա Յաշկովան անդրադարձավ կարծիքի ազատության և ազատ արտահայտվելու իրավունքին՝ համադրելով բանտարկված գրողների՝ Թալ Ալ-Մալլուհիի (Սիրիա), Ֆարաջ Ահմադ Բիրքդարի (Սիրիա) և Սեպիդեհ Ջոդեյրիի (Իրան) տեքստերը Ջեկ Լոնդոնի հանրահայտ «Ջսպաշապիկը» վեպից հատվածների հետ և ստեղծելով  ակնառու ներկայացում, որի նպատակն էր բարձրացնել խղճի բանտարկյալների խնդրի վերաբերյալ իրազեկվածությունը: Թատերախաղը ներկայացրին Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի Վանաձորի մասնաճյուղի ուսանողներ Հրաչուհի Լոռեցյանն ու Սյուզի Հախոյանը:

Իրենց կարծիքը բարձրաձայնող և խոսքի ազատության ճնշմանը դիմակայող գրողների և լրագրողների անհիմն բանտարկումը կամ նրանց նկատմամբ հալածանքը մարդու իրավունքների խախտման տարածված ձև  է: Այս է պատճառը, որ թատերախաղին հաջորդեց հրավերը՝ նամակներ գրելու՝ ի պաշտպանություն այս տարվա համար ընտրված բանտարկված գրողների: Հանդիսատեսը կարողացավ կարդալ PEN միջազգային կազմակերպության Բանտարկված գրողների հանձնաժողովի կողմից ընտրված հինգ դեպքերի մասին և նամակներ գրել՝ ի պաշտպանություն այդ բանտարկյալների:

Ահա այն բանտարկյալների անունները, որոնց կարելի էր սատարել նամակներով՝

  • Սեզարիո Ալեխանդրո Ֆելիքս Պադիլլա Ֆիգերոա – Հոնդուրաս
  • Նգույեն Նգոկ Նհու Քույնհ – Վիետնամ
  • Ռամոն Էսոնո Էբալե, նույն ինքը՝ Խամոն ի Կեսո – Հասարակածային Գվինեա
  • Ռազան Զայտունե – Սիրիա
  • Զեհրա Դոգան – Թուրքիա

Քանի որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը այժմ գրքերի հավաքագրում է անցկացնում՝ Հայաստանում քրեակատարողական հիմնարկների գրադարանններում օտար լեզուներով գրքերը համալրելու համար, գրքերի հավաքագրման արկղ էր տեղադրվել: Այցելուները նաև կարող էին գրքեր բերել՝ գրքերի հավաքագրման և դրա օգնությամբ քրեակատարողական հիմնարկների գրադարանների գրապաշարն ընդլայնելու նպատակով:

Ի հավելումն թատերախաղի՝ երեկոյան մեկնարկեց նաև Էվա Յաշկովայի հեղինակած դիմանկարների ցուցահանդեսը՝ անհայտ կորածների թեմայով, որն այժմ Հայաստանում ամենահրատապ խնդիրներից մեկն է: Ղարաբաղյան հակամարտության պատճառով անհայտ կորած զինվորների թիվը մեծ է, և նրանց ընտանիքները տառապում են տարակուսանք առաջացնող այս կորստից: Չիմանալով, թե արդյոք իրենց սիրելիները դեռ կենդանի են, թե՝ արդեն մահացած, նրանք չեն կարողանում սգալ, ինչպես հարկն է, և անընդհատ սպասում են՝ առանց պատասխան ստանալու: Մինչև օրս այս խնդրի վերաբերյալ չկա ընդունված օրենք, որը կբարելավեր տուժածների իրավիճակը և օգնություն կցուցաբերեր ընտանիքներին:

Ըստ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի 2015 թ.-ի տվյալների՝ Կազմակերպության՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի գրասենյակներում հաշվառվել են 4496 անհայտ կորած անձինք, որոնցից 405-ը՝ Հայաստանից, 372-ը՝ Լեռնային Ղարաբաղից:

Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ 1988-2005 թթ. Հայաստանից անհայտ կորած է համարվում 437, իսկ ԼՂՀ-ից՝ 723 անձ:

Անհայտ կորածների և նրանց ընտանիքների խնդիրները լուծելու նպատակով ավելի քան 10 տարի առաջ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը նախաձեռնեց «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի մշակումը: Այն իրավասու պետական կառույցների ուշադրությանն արժանացավ միայն 2010 թ.-ին: ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության նախաձեռնությամբ և ՀՀ մի շարք պետական կառույցների, Մարդու իրավունքների պաշտպանի, ինչպես նաև Միջազգային կարմիր խաչի կոմիտեի և Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ սկսվեցին օրենքի նախագծի մշակման աշխատանքները: 2011 թ. ապրիլին դրանք արդեն ավարտվել էին, սակայն ՀՀ Ազգային Ժողովում օրենքի նախագծի վերջնական ներկայացման ուղղությամբ որևէ առաջընթաց չկա:

ՀՀ Արդարադատության նախարարությունը 2015 թ.-ի օգոստոսի 4-ի գրությամբ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի հարցմանն ի պատասխան, օրենքի նախագծի ընդունումը համարել է ոչ հրատապ:

Իր վեց գերող նկարներով Էվա Յաշկովան կարողացավ ոչ միայն արտահայտել տուժած ընտանիքների զգացմունքներն ու ապրած դժվարությունները, այլ նաև հույս ներշնչեց նրանց՝ պատկերելով, թե ինչպիսին կլինի կյանքը, երբ խաղաղությունը վերջապես հաստատվի նրանց տներում:

Նկարները ևս մի քանի օր կցուցադրվեն «Ջազ» սրճարանում, և ցանկացողները դեռ հնարավորություն ունեն այցելելու ցուցահանդես:

Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակում ԵԿԾ կամավոր

Փիա Ուինթեր

DSC_0003Օգոստոսի 30-ը անհայտ կորածների միջազգային օրն է: Այն առաջին անգամ նշվել է Լատինական Ամերիկայում: Հարավային Կովկասի երեք երկրներում առաջին անգամ միաժամանակ նշվել է 2004 թ.-ին Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Հարավային Կովկասի գրասենյակների կողմից՝ Վանաձորում, Բաքվում, Թբիլիսիում, Գյանջայում և Ստեփանակերտում:

Անհայտ կորածների և նրանց ընտանիքների խնդիրները լուծելու նպատակով ավելի քան 10 տարի առաջ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը նախաձեռնեց «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի մշակումը: Այն իրավասու պետական կառույցների ուշադրությանն արժանացավ միայն 2010 թ.-ին: ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարության նախաձեռնությամբ և ՀՀ մի շարք պետական կառույցների՝ ՀՀ Ազգային ժողովի, ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի, Պաշտպանության նախարարության, Ոստիկանության, Ազգային անվտանգության ծառայության, Առողջապահության նախարարության, Աշխատանքի և սոցիալական ապահովության հարցերի նախարարության, Մարդու իրավունքների պաշտպանի, ինչպես նաև Միջազգային կարմիր խաչի կոմիտեի և Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ սկսվեցին օրենքի նախագծի մշակման աշխատանքները: 2011 թ. ապրիլին դրանք արդեն ավարտվել էին, սակայն ՀՀ Ազգային Ժողովում օրենքի նախագծի վերջնական ներկայացման ուղղությամբ որևէ առաջընթաց չկա:

ՀՀ Արդարադատության նախարարությունը 2015 թ.-ի օգոստոսի 4-ի գրությամբ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի հարցմանն ի պատասխան, օրենքի նախագծի ընդունումը համարել է ոչ հրատապ:

1994 թ.-ի զինադադարից հետո հրադադարի ռեժիմի խախտման և պարբերական թեժացման հետևանքով երկուստեք կորուստները շարունակվում են, ղարաբաղաադրբեջանական բաժանարար գծում և հայ-ադրբեջանական սահմանագծում գերևարվում և անհայտ կորչում են բազմաթիվ անձինք: Խնդրին բախվեցինք նաև բոլորովին վերջերս՝ 2016 թ. ապրիլին տեղի ունեցած ռազմական գործողությունների ժամանակ:

Այս իրավիճակում «Անհայտ կորած անձանց մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը ոչ միայն հրատապ է, այլև դա կարող է կանխարգելիչ նշանակություն ունենալ և հնարավորություն տալ ապահովելու անհայտ կորածների և նրանց հարազատների իրավունքների պաշտպանությունը:

DSC_0009Լոռու մարզի Թումանյան քաղաքի իր փոքրիկ տանը ամուսնու հետ ապրող 67-ամյա տիկին Անահիտը դժվարությամբ է հիշում, թե վերջին անգամ երբ է իրեն երջանիկ զգացել: Որդու՝ անհայտ կորած համարվելուց ավելի քան 20 տարի է անցել, սակայն նրա վերաբերյալ որևէ տեղեկություն ստանալու հույսը ընտանիքը չի կորցրել: Բայց և ինչպես այդ հարցում, այնպես էլ իրենց սոցիալական խնդիրները լուծելու հարցում պետությունից ոչ մի աջակցություն չեն ստացել և ստանալու ակնկալիք էլ չունեն:

«20 քանի տարի անցել ա…ի՞նչ են արել, որ հիմա ինչ անեն: Ոչինչ չենք ակնկալում: Օտարերկրացին կօգնի, բայց իրանցից հույս չկա». վրդովված ասում է նա:

Տիկին Անահիտի որդին՝ Արամ Զաքարյանը, անհայտ կորած է համարվում 1994 թ.ից:

«Տեղեկանք են տվել, որ դիրքում է եղել երևանցի տղայի հետ, էդ ժամանակ շրջափակման մեջ են ընկել և մնացել այնտեղ, – պատմում է մայրն ու սրբում աչքերը, – [….] դրանից հետո ոչ մի բան: Երբեմն իրենք (պետական կառույցների ներկայացուցիչները.-հեղ.) են գալիս, հարցնում ընթացքի մասին, նորություններ փորձում իմանալ»:

Ընտանիքը սեփական միջոցներով է փորձել գտնել նրան կամ գոնե տեղեկություն իմանալ. «Կարմիր Խաչին էլ ենք դիմել, ուրիշ կառույցների էլ, ոչ մի բան: Երևան ենք գնացել, Ղարաբաղ, հարցուփորձ ենք արել»:

Սոցիալական խնդիրների մասին են պատմում, թե ինչպես են ամեն օր ստիպված լինում հաղթահարել դրանք, ինչպես են փորձում լուծել առողջական խնդիրները. «Վերջերս վիրահատվել եմ, գումար չունեինք, որ վճարենք, վարկ ենք վերցրել: Պարտքերի մեջ գնըմ ենք»:

DSC_0013 DSC_0005

Հարցնում ենք՝ ինչպես եք կազմակերպում ձեր առօրյան, այ օրինակ վաղը ի՞նչ եք անելու: «Լա քնենք, վեր կենանք, մնա վաղը».- ծիծաղելով զրույցին է միանում Արմենակ Զաքարյանը՝ Արամի հայրը, ապա ավելացնում. «Գնում եմ անտառ, գալիս, գնում եմ ձկնորսության: Տանը, որ մնամ, կհիվանդանամ»:

Ապա մեկը մյուսին լրացնելով՝ հայրը, մայրը, եղբայրը՝ Հայկազը, հիշում են Արամին, պատմում՝ ինչպիսին էր նա: Տապակած կարտոֆիլ էր սիրում ուտել, սիրում էր ծաղիկներ քաղել ու նվիրել: Շատ քաղաքավարի էր, մաքրասեր: Նկարչական կրթություն ուներ, երաժշտական գործիքներ էլ էր նվագում, երգում հայրենասիրական երգեր, լուսանկարում: Պատմում են հարազատներն ու հիշում նրա հետ վերջին հանդիպումը:

«Նոյմբերի 23-ն էր, ձյուն էր: Սահնակի վրա նստեցրած նրան ու ընկերոջը տարանք Քոբեր կայարան՝ ճանապարհելու: Գնացքով էին գնում: Նստեցրինք սահնակին, ամբողջ մայրուղում քաշելով տարանք, հասցրինք կայարան». կիսաժպիտ հիշում է եղբայրը:

Վերջինը հայրն է նրան տեսել, երբ այցելել է դիրքեր 1993 թ.-ին:

DSC_0008«Իմ սիրտը հույս ունի, որ մի օր նա կհայտնվի: Գնում եմ եկեղեցի, ամեն օր աղոթում, որ գոնե տեղեկություն իմանանք: Հաճախ զգում եմ նրա ներկայությունը, բայց գիտեմ, որ էստեղ չի». եզրափակում է տիկին Անահիտն ու առաջարկում տեսնել այն սենյակը, որտեղ պահվում են Արամի իրերը. ոչինչ չի փոխվել, լուսանկարչական սարքերը, դհոլը, սիրելի իրերն ու լուսանկարները:

DSC_0012 DSC_0011

Ռազմական գործողությունների հետևանքով հարյուրավոր զինծառայողներ Հայաստանում համարվում են անհայտ կորած, նրանց հարազատները դեռևս անորոշության մեջ են, իսկ նրանց իրավական, սոցիալական, առողջապահական և շատ այլ խնդիրները մնում են չլուծված:

Տես նաև՝

 

2017 թ. ապրիլի 10-ին ՀՀ Վարչական դատարանում, նախագահությամբ՝ դատավոր Կ. Ավետիսյանի, հրապարակվեց ՀՀ Պաշտպանության նախարարության դեմ անհայտ կորածի մայր Սվետլանա Սարգսյանի և վերջինիս ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տ. Սիրադեղյանի ներկայացրած հայցի քննության արդյունքում կայացված վճիռը:

Դատարանն անվավեր ճանաչեց Ս. Սարգսյանի՝ կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու ՀՀ ՊՆ որոշումը, ոչ իրավաչափ ճանաչեց Ս. Սարգսյանի կենսաթոշակին վերաբերող փաստաթղթերը ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը չփոխանցելու գործողությունները և պարտավորեցրեց ՀՀ Պաշտպանության նախարարությանը՝ փոխանցել դրանք:

Ս. Սարգսյանի կենսաթոշակի վճարումը դադարեցնելու մասին որոշումն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասով հայցը կարճվեց:

Հիշեցնենք՝ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը Ս. Սարգսյանի իրավունքների պաշտպանությունն ստանձնել է դեռևս անցած տարվանից, կերակրողին կորցնելու հիմքով կենսաթոշակ ստանալու՝ Ս. Սարգսյանի իրավունքը վերականգնելու պահանջով առաջին դատական նիստը կայացել է 2016 թ. մարտի 29-ին:

Картинки по запросу վարչական դատարանՀՀ Վարչական դատարանում ավարտվեց անհայտ կորածի մայր Սվետլանա Սարգսյանի՝ կերակրողին կորցնելու հիմքով կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը վերականգնելու պահանջով Ս. Սարգսյանի և վերջինիս ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանի ներկայացրած հայցի քննությունը:

2017 թ. մարտի 20-ին կայացած դատական նիստի ընթացքում հայցվոր կողմը պնդեց հայցը, իսկ պատասխանողն առարկեց դրա դեմ:

Հայցվորի ներկայացուցիչ Տ. Սիրադեղյանը դիրքորոշում հայտնեց կերակրողին կորցնելու կենսաթոշակ ստանալու իրավունքի և կենսաթոշակի վճարումը դադարեցնելու որոշումների անվավերության վերաբերյալ և պնդեց, որ հայցը ենթական է բավարարման:

Դրա առնչությամբ ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Մանիկ Սանթրոսյանը հարց ուղղեց, թե արդյոք ճանաչման հայց ներկայացնելու համար գույքային վնասի հատուցման ապացույցներ ներկայացված են հայցվորի կողմից, ինչին հայցվորը պատասխանեց, որ ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգիրքը չի պարտավորեցնում հայցվոր կողմին նման ապացույցներ ներկայացնել, քանի որ գործողությունների ոչ իրավաչափ ճանաչելու հայցի շրջանակներում նախատեսված է գույքային հատուցում ստանալու մտադրության առկայության պահանջը: Նա նշեց, որ հայցը ներկայացվել է այդ գործողության արդյունքում պատճառված վնասի հատուցում ստանալու համար, իսկ կրած վնասի ապացուցման հարցը կծագի հետագայում՝ ոչ իրավաչափ վարչարարությամբ պատճառված վնասի հատուցման վարույթի շրջանակներում:

Մ. Սանթրոսյանը իր դիրքորոշմամբ նշեց, որ հայցվոր կողմը բաց է թողել վիճարկման և գործողության կատարման հայց ներկայացնելու ժամկետները, իսկ ճանաչման հայց ներկայացնելու համար չի ներկայացրել բավարար ապացույցներ գույքային վնաս կրելու մասին: Ժամկետները բաց թողնելու հիմքով Մ. Սանթրոսյանը գտավ, որ գործի վարույթը ենթակա է կարճման, իսկ վճիռ կայացվելու դեպքում՝ խնդրեց հայցը մերժել:

ՀՀ զինվորական կոմիսարիատի ներկայացուցիչը նույնպես դիրքորոշում հայտնեց՝ իր խոսքում նշելով, որ Ս. Սարգսյանի կենսաթոշակի իրավունքը դադարեցվել է կենսաթոշակային գործում համապատասխան տեղեկանքի բացակայության հիմքով և առանց այդ տեղեկանքի նրա նկատմամբ չի կարող նշանակվել ու վճարվել պարգևավճար:

Ապացույցների հետազոտումից և դատավարության մասնակիցների ամփոփիչ խոսքը լսելուց հետո նախագահող դատավոր Կ. Ավետիսյանը գործի դատաքննությունը համարեց ավարտված և դատական ակտի հրապարակման օր նշանակեց 2017 թ. ապրիլի 10-ը՝ ժամը 13:00:

814_originalՀՀ Վարչական դատարանում ավարտվեց անհայտ կորածի մայր Սվետլանա Սարգսյանի գործով դատաքննությունը: Վերջինս պահանջում էր վերականգնել կերակրողին կորցնելու հիմքով կենսաթոշակ ստանալու իր իրավունքը:

Ս. Սարգսյանի ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանը, ավելի ուշ փոփոխելով հայցադիմումի հիմքերը, խնդրել էր անվավեր ճանաչել հայցվորի՝ կերակրողին կորցնելու կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու և կենսաթոշակ վճարելը դադարեցնելու որոշումները, ոչ իրավաչափ ճանաչել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի՝ հայցվորի կենսաթոշակային գործը ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը չփոխանցելու գործողությունը, ինչպես նաև պարտավորեցնել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատին հայցվորի կենսաթոշակային գործը փոխանցել ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը:

2017 թ. մարտի 20-ին նշանակված դատական նիստի ընթացքում դատարանը գործի քննությունը համարեց ավարտված և դատական ակտի հրապարակման օր նշանակեց 2017 թ. ապրիլի 10-ը՝ ժամը 13:00-ը:

 Դատական նիստի մասին այլ մանրամասներ կներկայացնենք ավելի ուշ:

Տեղեկացնում ենք, որ 2017 թ. մարտի 20-ին՝ ժամը 11:00-ին, ՀՀ Վարչական դատարանում կշարունակվի Սվետլանա Սարգսյանի կողմից ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի դեմ ներկայացված հայցադիմումի քննությունը:

Հիշեցնենք՝ Ս. Սարգսյանի ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանը փոփոխել է հայցադիմումի հիմքերը՝ խնդրելով անվավեր ճանաչել հայցվորի՝ կերակրողին կորցնելու կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու և կենսաթոշակ վճարելը դադարեցնելու որոշումները, ոչ իրավաչափ ճանաչել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի՝ հայցվորի կենսաթոշակային գործը ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը չփոխանցելու գործողությունը, ինչպես նաև պարտավորեցնել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատին հայցվորի կենսաթոշակային գործը փոխանցել ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը:

Գործը գտնվում է դատաքննության փուլում:

814_originalՏեղեկացնում ենք, որ 2017 թ. փետրվարի 22-ին՝ ժամը 14:30-ին, ՀՀ Վարչական դատարանում կշարունակվի Սվետլանա Սարգսյանի կողմից ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի դեմ ներկայացված հայցադիմումի քննությունը:

Հիշեցնենք՝ նախորդ դատական նիստը հետաձգվեց հայցվորի ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանին հայցի հիմքերի վերաբերյալ փոփոխությունները գրավոր տեսքով դատարան ներկայացնելու հնարավորություն տալու նպատակով:

Tatevik2016 թ. դեկտեմբերի 12-ին ՀՀ Վարչական դատարանում, նախագահությամբ՝ դատավոր Կ. Ավետիսյանի, շարունակվեց «Սվետլանա Սարգսյանը՝ ընդդեմ ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի և ՀՀ Պաշտպանության նախարարության» գործի քննությունը:

Հիշեցնենք, որ սույն գործով նախորդ նախնական դատական նիստը դատարանի որոշմամբ հետաձգվեց հայցվոր կողմի միջնորդությամբ՝ հայցի առարկան և հիմքերը փոխելու նպատակով:

Նախնական դատական նիստը կայացավ հայցվոր Ս. Սարգսյանի ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանի և ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Մանիկ Սանթրոսյանի մասնակցությամբ: Գործով մյուս պատասխանող ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատը և երրորդ անձ ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությունը, պատշաճ ծանուցված լինելով դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին, չէին ապահովել իրենց ներկայացուցչի մասնակցությունը, ուստի՝ դատական նիստը կայացավ նրանց բացակայությամբ:

Հայցվորի ներկայացուցիչը փոփոխեց հայցադիմումի առարկան՝ խնդրելով անվավեր ճանաչել հայցվորի՝ կերակրողին կորցնելու կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու և կենսաթոշակ վճարելը դադարեցնելու որոշումները, ոչ իրավաչափ ճանաչել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի՝ հայցվորի կենսաթոշակային գործը ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը չփոխանցելու գործողությունը, ինչպես նաև պարտավորեցնել ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատին հայցվորի կենսաթոշակային գործը փոխանցել ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայությանը:

Տ. Սիրադեղյանը խնդրեց հնարավորություն տալ կարճ ժամկետում հայցի հիմքերի վերաբերյալ փոփոխությունները գրավոր տեսքով ներկայացնել դատարան:

Այսպիսով՝ նախնական դատական նիստը հետաձգվեց և նշանակվեց ևս մեկ նախնական դատական նիստ, որի օրվա և ժամի մասին կողմերը կծանուցվեն:

Tatevik2016 թ. նոյեմբերի 14-ին ՀՀ Վարչական դատարանում, նախագահությամբ դատավոր՝ Կ. Ավետիսյանի, շարունակվեց Սվետլանա Սարգսյանն ընդդեմ ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի և ՀՀ Պաշտպանության նախարարության գործի քննությունը: Հիշեցնենք, որ սույն գործով նախորդ նախնական դատական նիստը դատարանի որոշմամբ հետաձգվեց գործով պատասխանող ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատից ապացույց պահանջելու հիմքով:

2016 թ. նոյեմբերի 14-ի նախնական դատական նիստին մասնակցում էին հայցվոր Ս. Սարգսյանի ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանը, ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Մանիկ Սանթրոսյանը, ինչպես նաև գործով մյուս պատասխանող ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի ներկայացուցիչ, համապատսխան բաժնի պետ Ն. Բարսեղյանը: Սույն գործով երրորդ անձ ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության ներկայացուցիչը, պատշաճ ծանուցված լինելով դատական նիստի օրվա և ժամանակի մասին,  չէր ներկայացել դատական նիստին, ուստի՝ դատական նիստը շարունակվեց նրա բացակայությամբ:

Դատարանը նշեց, որ 2016 թ. հոկտեմբերի 25-ին որոշում է կայացրել ապացույց պահանջելու մասին և միաժամանակ գրությամբ որոշակի հարցեր առաջադրել: ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի ներկայացուցիչը հայտնեց, որ վարույթի նյութերն ուղարկվել են փոստային առաքման միջոցով 2016 թ. նոյեմբերի 8-ին, միաժամանակ, դատարան ներկայացվեց գրության պատճենը:

Գրության ուսումնասիրությունից հետո դատարանը որոշ հարցեր ուղղեց ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի ներկայացուցչին: Վերջինս, ի պատասխան, հայտնեց, որ տվյալ դեպքում նախ բանավոր կարգով դադարեցվել է Ս. Սարգսյանի կենսաթոշակի իրավունքը, որի հիման վրա դադարեցվել է նաև կենսաթոշակի վճարումը, դրա մասին Ս. Սարգսյանին չի  տեղեկացվել: Նա պարզաբանեց, որ կենսաթոշակի իրավունքը դադարեցվել է համապատասխան տեղեկանքի բացակայության պատճառով՝ նշելով, որ անհայտ կորչելու վերաբերյալ տրված տեղեկանքը դեռևս հիմք չէ, որ Ռ. Մխիթարյանը մասնակցել է մարտական գործողությունների:

Դատարանը, հաշվի առնելով պատասխանողի կողմից ներկայացված տեղեկությունները, ինչպես նաև այն փաստը, որ կողմը վարչական վարույթի նյութերն ուղարկել էր փոստով և դրանք դատարանում դեռևս չէին ստացվել, առաջարկեց հայցվորին հայցադիմումի առարկայի և հիմքերի հստակեցման համար հրավիրել ևս մեկ նախնական դատական նիստ: Տ. Սիրադեղյանը նշեց, որ գտնում է, որ անհրաժեշտ է դատական նիստը հետաձգել՝ հնարավորություն տալով հայցվոր կողմին հստակեցնել հայցադիմումի առարկան և ըստ անհրաժեշտության նաև՝ հայցի հիմքերը:

Կողմերը չառարկեցին դատական նիստը հետաձգելու դեմ: Այդպիսով՝ սույն գործով նախնական դատական նիստը հետաձգվեց և նշանակվեց ևս մեկ նախնական դատական նիստ, որը կկայանա 2016 թ. դեկտեմբերի 12-ին՝ ժամը 12:00-ին:

Tatevik2016 թ. հոկտեմբերի 25-ին ՀՀ Վարչական դատարանում, նախագահությամբ՝ դատավոր Կ. Ավետիսյանի, շարունակվեց «Սվետլանա Սարգսյանը՝ ընդդեմ ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատի և ՀՀ Պաշտպանության նախարարության» գործի քննությունը: Հիշեցնենք, որ նախորդ նախնական դատական նիստին դատարանը պարտավորեցրեց ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցչին որոշակի պարզաբանումներ ներկայացնել, որի հիմքով էլ դատական նիստը հետաձգվեց:

Դատական նիստին մասնակցում էին հայցվոր Ս. Սարգսյանը, վերջինիս ներկայացուցիչ, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի Երևանի ներկայացուցչության իրավաբան Տաթևիկ Սիրադեղյանը, ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Մանիկ Սանթրոսյանը, ինչպես նաև գործով որպես երրորդ անձ ներգրավված ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության ներկայացուցիչ Նառա Բաղդասարյանը: Պատասխանող ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատը չէր ապահովվել իր ներկայացուցչի մասնակցությունը դատական նիստին, ուստի՝ դատարանը որոշեց դատական նիստը շարունակել պատշաճ ծանուցված կողմի բացակայությամբ:

Դատարանի ճշտող հարցին հայցվորի ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ ստացել է պատասխանողի առարկությունը և դրա վերաբերյալ գրավոր դիրքորոշում է ներկայացրել դատարանին:

Այնուհետև ՀՀ Պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչ Մ. Սանթրոսյանը, ի պատասխան դատարանի հարցին, հայտնեց, որ հայցվորի՝ կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելու վերաբերյալ ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատ արված հարցումն անպատասխան է մնացել, իսկ դրա վերաբերյալ հայցվորի վարչական բողոքում առկա տեղեկատվությունը հիմնված է եղել ՀՀ Պաշտպանության նախարարի հրամանով սահմմանված դրույթների վրա:

Դատարանը փորձեց պարզել, թե ըստ օրենքի՝ որ մարմնի կողմից պետք է կատարվի դադարեցված կենսաթոշակի վճարման վերականգնումը, ինչին ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության սոցիալական ապահովության պետական ծառայության ներկայացուցիչը պատասխանեց, որ 2015 թ. հունվարի 1-ից պարգևավճարի վճարումը կենսաթոշակ նշանակած մարմնի կողմից ուղարկված կենսաթոշակի գործի հիման վրա կատարվում է ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության համապատասխան ծառայության կողմից վարչական ակտի ընդունմամբ: Միաժամանակ նշեց, որ կենսաթոշակային գործի ուսումնասիրության արդյունքում Ծառայությունը կարող է վերանայել պարգևավճարի նշանակման հարցը:

Դատարանը, համարելով, որ հայցի տեսակը հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է պարզաբանումներ ստանալ ՀՀ Զինվորական կոմիսարիատից, որոշեց հետաձգել դատական նիստը և նշանակել այն 2016 թ. նոյեմբերի 14-ին՝ ժամը 11:00-ին:

Օգոստոսի 30-ը 1982 թ.-ին առաջին անգամ Լատինական Ամերիկայում հռչակվեց որպես Անհայտ կորածների միջազգային օր: Այսօր այդ օրը նշվում է   ոչ միայն Լատինական Ամերիկայում, այլեւ աշխարհի շատ երկրներում: Հարավային Կովկասի երեք երկրներում առաջին անգամ Անհայտ կորածների միջազգային օրը միաժամանակ նշվել է 2004 թ.-ին Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Հարավային Կովկասի գրասենյակների կողմից՝ Երեւան, Վանաձոր, Ստեփանակերտ, Բաքու, Գյանջա, Թբիլիսի քաղաքներում: 

Ըստ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի 2015 թ.-ի ներկայացրած տվյալների Կազմակերպության՝ Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի գրասենյակներում հաշվառվել են 4496 անհայտ կորած անձինք, որոնցից 405-ը՝ Հայաստանից, 372-ը՝ Լեռնային Ղարաբաղից:

Ըստ ՀՀ պաշտոնական տվյալների՝ 1988-2005 թթ. անհայտ կորածների թիվը ՀՀ-ից կազմում է 437 մարդ, որից զինծառայող՝ 224, խաղաղ բնակչություն՝ 213: ԼՂՀ-ից անհայտ կորած է համարվում 723 անձ, որոնցից 250՝ զինծառայող, 473՝ խաղաղ բնակիչ:

2016 թ-ի ապրիլի 2-5-ի քառօրյա պատերազմի առաջին օրերին անհայտ կորած համարվեցին 18 զինծառայող, որոնց ճակատագրի եւ գտնվելու վերաբերյալ տվյալները հրապարակվեցին Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի կողմից մարմինների հանձնման արդյունքում:

Ապրիլյան քառօրյա պատերազմը եւս մեկ անգամ օրակարգ վերադարձրեց «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի ընդունման անհրաժեշտությունը, որը  կարող է ունենալ եւ կանխարգելիչ նշանակություն, եւ հնարավորություն տալ ապահովելու անհայտ կորածների հարազատներին՝ անհայտ կորածների ճակատագրի եւ գտնվելու վայրի տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը, ինչպես նաեւ անհայտ կորածների հարազատների այլ իրավունքների պաշտպանությունը:

Փաստ է, որ  մինչ օրս գոյություն ունեցող ենթաօրենսդրական իրավական ակտերով սահմանված իրավական կարգավորումները արդյունավետ չեն, ապահովված չեն անհայտ կորածների հարազատների տեղեկացված լինելու իրավունքը, սոցիալական, հոգեբանական, իրավական եւ այլ աջակցության հնարավորությունները, սակայն  ՀՀ իշխանությունները շարունակում են  ոչ հրատապ համարել «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի ընդունումը:

Անհայտ կորածների եւ նրանց ընտանիքների իրավունքների պաշտպանության նպատակով 2001 թ-ից  ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը նախաձեռնեց  «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի մշակման աշխատանքները: Երկարատեւ գործողությունների արդյունքում 2010 թ-ի մարտին  «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի համակողմանի մշակման հարցը ընդգրկվեց պետական մարմինների օրակարգում: 2010 թ-ի մարտին ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը նախաձեռնեց «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի մշակման աշխատանքները, որում ներգրավվեցին մի շարք պետական կառույցների՝  ՀՀ Ազգային ժողովի, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի, պաշտպանության նախարարության, ոստիկանության, ազգային անվտանգության ծառայության, առողջապահության նախարարության, աշխատանքի և սոցիալական ապահովության հարերի նախարարության, մարդու իրավունքների պաշտպանի, Միջազգային կարմիր խաչի կոմիտեի եւ  Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ներկայացուցիչները:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակն իր մտահոգությունն է հայտնում «Անհայտ կորածի մասին» ՀՀ օրենքի շարունակական հետաձգման վերաբերյալ՝ եւս մեկ անգամ արձանագրելով, որ պետությունը պետք է պատասխանատվություն կրի անհայտ կորած քաղաքացիների եւ նրանց հարազատների առջեւ՝ ընդունելով համապատասխան օրենք: Միաժամանակ, վերստին հիշեցնում ենք, որ Հայաստանի Հանրապետությունը, որպես Ժնեւյան կոնվենցիաների մասնակից պետություն, պարտավոր է ստեղծել համապատասխան օրենսդրական եւ ինստիտուցիոնալ բազա Ժնեւյան կոնվենցիաներով եւ դրանց լրացուցիչ արձանագրությամբ:

Օրենքի ընդունմամբ եւ կիրառմամբ միայն պետությունը ապահոված կլինի իր պատասխանատվությունը անհայտ կոերածների եւ նրանց հարազատների իրավունքների պաշտպանության բնագավառում:

Ի դեպ, ՀՀ պարտավորությունը ընդունելու օրենքը ամրագրված է   Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի միգրացիայի, փախստականների եւ ազգաբնակչության հարցերի հանձնաժողովի Հայաստանում, Վրաստանում եւ Ադրբեջանում կորած անձանց հարցերով զեկուցող Լեո Պլատվոյետի համապատասխան 2007 թ-ի մարտի 7-ի զեկույցում:

Ողջունում ենք Եվրոպայի խորհրդի Մարդու իրավունքների հանձնակատարի կողմից անհայտ կորածների խնդիրների նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրությունը եւ գտնում ենք, որ Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է համապատասխան ջանքեր կիրառի որպես Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետություն նշված բանաձեւի եւ մոտեցումների ապահովման ուղղությամբ:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակ

30.08.2016

 

Հրապարակումների արխիվ
Միջոցառումների արխիվ
April 2019
M T W T F S S
« Sep    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930