«Ընտրական օրենսգիրք. ինչպե՞ս բացառել ընտրողի վրա ապօրինի ազդեցության մեխանիզմները» թեմայով այսօր տեղի ունեցավ քննարկում:

Բանախոսներն են ՀՀ ԱԺ «Ծառուկյան» խմբակցության անդամ, պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանը, Հայ հեղափոխական դաշնակցություն կուսակցությունից Լուսինե Հովհաննիսյանը, «Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի իրավախորհրդատու Հերիքնազ Տիգրանյանը,  վարչապետին առընթեր ընտրական օրենսդրության բարեփոխումների հանձնաժողովի քարտուղար Դանիել Իոաննիսյանը և ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ժողովրդավարական ինստիտուտների մոնիտորինգի զեկուցման համակարգող Վարդինե Գրիգորյանը:

ՀՅԴ ներկայացուցիչ Լուսինե Հովհաննիսյանը, ներկայացնելով կուսացության դիրքորոշումը, ասաց, որ դեմ են գործող կարգով ռեյտինգային ընտրակարգին, բայց կտրականապես չեն մերժում վարկանշային կարգի այլ կիրառում, օրինակ՝ համապետական ռեյտինգայինը:

«Որոշ առաջարկներ կան՝ կուսակցությունների՝ առավելագույն մանդատներ ունենալու շեմի հետ: Այս ամենից բացի հետընտրական զարգացումների կարգավորումների հետ կապված մեխանիզմներ ունենք, առաջարկում ենք քվեարկությունից հետո քվեարկության ընթացքում ոչ միայն կեղծիքներն արձանագրել, այլև հնարավոր ծավալ որոշել այդ կեղծիքների»,-ասաց նա:

Ներկայացնելով «Ծառուկյան» դաշինքի դիրքորոշումը՝ պատգամավոր Սերգեյ Բագրատյանը հայտնեց, որ  իրենք 100 տոկոսին համամասնական ընտրակարգի կողմնակից են: «Մենք վարկանիշային քվեարկությունը բացառում ենք, չենք ընդունում»,-ասաց նա:

Նա նշեց, որ իրենց մտահոգում է այս առումով միայն այն, որ մարզերից կարող է թեկնածուներ չլինեն և առաջարկում է այդ առումով քվոտավորել, և յուրաքանչյուր 6-նյակի մեջ լինի 1 մարզից թեկնածու:

Բացի այդ նա կարևորեց զինվորներին ազատ ու անկաշկանդ ընտրություն կատարելու հնարավորության ապահովումը, բանավեճերի առկայությունը և առաջարկեց առողջական խնդիրներով քաղաքացինրին քվեարկելու համար օգնություն ցուցաբերվել միայն բժշկի տեղեկանքով:

Արձագանքելով Սերգեյ Բագրատյանի առաջարկին՝ կապված մարզերից թեկնածուների ներգրավվածությանը՝ Դանիել Իոաննիսյանը նկատեց, որ չի հիշում մի օրենքի քվեարկում ԱԺ-ում, որի ժամանակ որևէ պատգամավոր՝ մեծամասնական կամ տարածքային, վեր կենա և ասի, որ իր մարզի բնակիչներին այս օրենքի նախագիծը շահավետ չէ, կամ ինքն այլ տեսակետ ունի:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակից Վարդինե Գրիգորյանը ևս նշեց,  որ իրենք բացառում են ռեյտինգայինի ցանկացած կիրառում: «Համապետական ռեյտինգայինն առավել վատթար տարբերակ է, ինչը կրկին առաջ է բերելու ընտրաշուկայի բաժանման սկզբունքը: Այսինքն՝ թեկնածուներն իրենց մեջ բաժանում են կատարելու, թե մարդիկ որ տարածաշրջանում որ թեկնածուին ընտրեն»,-ասաց նա:

Նա նաև  կարևորեց կանանց ներգրավումը ընտրացուցակներում և համոզմունք հայտնեց, որ համամասնական ընտրացուցակներում հնարավոր կլինի մեծացնել կանանց քվոտաների թիվը:

«Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ներկայացուցիչ Հերիքնազ Տիգրանյանը նախ ասաց, որ համամիտ է, որ ամենավատ ընտրական օրենսգրքով կարելի է թափանցիկ ընտրություններ անցկացնել, և կամք ունենալու պարագայում չի ասվի, թե ընտրակաշառքները դժվար բացահայտելի են:

Նա կարևորեց  բոլոր կուսակցություններին մեկնարկային հնարավորություն տալու հանգամանքը, որ ընտրություններից հետո չսահմանափակվի քաղաքական ուժերի համար կոլաիցիաներ կազմելու հնարավորությունը: «Եթե ԸՕ-ի փոփոխություններից հետո միայն 3 ուժեր կարող էին հետընտրական կոալիցիա կազմել՝ այն էլ 6-օրյա ժամկետում, ապա այս նոր ԸՕ-ով պետք է այնպես անել, որ թե՛ օրերի քանակը մեծանա, թե՛ կոալիցիա կազմելու ցանկություն ունեցող քաղաքական ուժերի սահմանը վերանա»,- ասաց նա:

ԿԸՀ2017 թ. դեկտեմբերի 5-ին ՀՀ Վարչական դատարանը մերժեց ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի դեմ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի հայցը:

Կազմակերպությունը դատարան էր դիմել 2017 թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ ԱԺ ընտրությունների նախընտրական քարոզչության ընթացքում արձանագրված խախտումների վերաբերյալ մարտի 18-ին ԿԸՀ ներկայացրած դիմում-առաջարկներին պատշաճ պատասխան ստանալու հայցով:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի առաջարկները վերաբերում էին ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի՝ աշխատանքային ժամերին անցկացրած նախընտրական քարոզչությանը, Գագիկ Ծառուկյանի ու Առաքել Մովսիսյանի նախընտրական խոստումներին ու Արագածոտնի մարզի Ծաղկահովիտ համայնքի համայնքապետարանի շենքում ՀՀԿ ընտրական շտաբ տեղակայելուն:

ԿԸՀ-ն գտել էր, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի որևէ իրավունք չի խախտվել, և Կազմակերպությունը նշված խախտումների կապակցությամբ ԿԸՀ դիմելու իրավունք չունի, և այս հիմքով մերժել էր դիմում-առաջարկությունների կապակացությամբ վարչական վարույթ հարուցելը: Նույն օրը ԿԸՀ-ն իր նախաձեռնությամբ վարչական վարույթներ էր հարուցել ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի վերոնշյալ դիմում-առաջարկներում նշված խախտումների կապակցությամբ և արդյունքում թեկնածուների գործողություններում որևէ խախտում չէր արձանագրել:

Այս որոշումներին Կազմակերպությունը ծանոթացել է ԿԸՀ կայքէջի միջոցով:

Վարչական դատարանը ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի դիմում-առաջարկություններին պատշաճ պատասխան տրամադրելու վերաբերյալ իր 2017 թ. դեկտեմբերի 5-ի որոշմամբ արձանագրել է, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը հանրագիր ներկայացնելու իրավունք ունի, և ԿԸՀ-ն պարտավոր էր պատշաճ պատասխան տրամադրել Կազմակերպությանը:

Դատարանը գտել է, որ ԿԸՀ-ի նախաձեռնությամբ վարչական վարույթ հարուցելու և դրա արդյունքում կայացված որոշումները ըստ էության պատասխաներ են պարունակել Կազմակերպության հանրագրերի վերաբերյալ, սակայն արձանագրել է, որ «հանրագրի իրավունքը ենթադրում է պատասխանի փաստացի ստացում», և ԿԸՀ կայքէջում դրանց ծանոթանալու հնարավորությունը Դատարանը պատշաճ պատասխանի տրամադրում չի համարել:

Այդուհանդերձ՝ հաշվի առնելով, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակն արդեն ԿԸՀ վերոնշյալ որոշումներին ծանոթանալու հնարավորություն ստացել է, դրանք Կազմակերպությանը տրամադրելուն պարտավորեցնելու անհրաժեշտություն չի տեսել:

Մինչդեռ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակն իր ներկայացրած դիմում-առաջարկներին պատշաճ պատասխան չի ստացել, և դատարանը ևս, այդ փաստն արձանագրելով հանդերձ, այնուամենայնիվ սխալ է գնահատել հայցադիմումի բովանդակությունն ու մերժել այն:

Կազմակերպությունը դատարանի վճիռն ստանալուց հետո այս հիմքով կբողոքարկի այն:

Արձանագրենք, որ մինչ օրս ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը չի ստացել դատարանի վճիռը:

2017թ.-ի դեկտեմբերի 19-ին ՀՀ Սահմանադրական դատարանը քննության առավ Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի դիմումի հիման վրա ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասի սահմանադրականության հարցը:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը Սահմանադրական դատարան էր դիմել այն բանից հետո, երբ 2017 թ. ապրիլի 14-ին կայացված վճռով ՀՀ Վարչական դատարանն ընդունել էր դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպության կողմից իր դիտորդի իրավունքների խախտման փաստը վարչական դատարանում վիճարկելու իրավունքը, սակայն ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի և Կազմակերպության դիտորդի՝ ընտրատարածքային հանձնաժողովի գործողությունների և կայացված որոշման իրավաչափությունը վիճարկող հայցը դատարանը մերժեց, և ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հայցվորները զրկվեցին այդ որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկելու հնարավորությունից:

Սահմանադրական դատարանը իր՝ 2017 թ. դեկտեմբերի 19-ի որոշմամբ արձանագրեց, որ ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասը համապատասխանում է ՀՀ Սահմանադրությանը՝ հաշվի առնելով այն, որ ընտրությունը ժամկետային գործընթաց է, և դրա արդյունքներն ամփոփելուց հետո կայացված վճիռը կարող է կորցնել իր իմաստը:

Սակայն Սահմանադրական դատարանն արձանագրեց, որ անձի դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրացումը երաշխավորելու անհրաժեշտությունից ելնելով` պետք է ապահովվի ընտրությունների արդյունքների ամփոփման համար հիմք հանդիսացող իրավական ակտերի և փաստաթղթերի առնչությամբ ծագող ընտրական վեճերի կոլեգիալ կազմով քննություն, որով օրենսդրորեն ներդաշնակություն կապահովվի ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածի և ՀՀ Ընտրական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի 7-րդ մասի իրավակարգավորումների միջև:

Փաստորեն` Սահմանադրական դատարանը գտել է, որ ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի ներկայիս իրավակարգավորումները չեն երաշխավորում անձի արդար դատաքննության իրավունքը, ինչը անհրաժեշտ է շտկել, մասնավորապես` պետք է ընտրական գործերով վեճերը քննվեն կոլեգիալ կազմով:

Սահմանադրական դատարանն ընդգծել է, որ ընտրական վեճերի քննությունը պետք է իրականացվի սեղմ ժամետներում և դատական վերջնական ակտերը պետք է կայացվեն մինչև ընտրությունների ամփոփումը: Այսինքն` Սահմանադրական դատարանի գնահատմամբ՝ վերաքննության իրավունքի տրամադրումը կարող է հանգեցնել այնպիսի իրավիճակի, երբ դատական ակտերը կկայացվեն ընտրության արդյունքների ամփոփումից հետո: Ուստի՝ վերաքննության մեխանիզմը կարող է փոխարինվել գործի կոլեգիալ կազմով քննությամբ, ինչը կերաշխավորի դատական սխալի բացառումը կամ նվազեցումը:

Այսպիսով՝ ՀՀ օրենսդիր մարմինը պետք է ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածը փոփոխի և համապատասխանեցնի ՀՀ Սահմանադրական դատարանի որոշմամբ արտահայտված իրավական դիրքորոշմանը՝ կոլեգիալ կազմով քննություն նախատեսելով նաև տեղամասային ընտրական հանձնաժողովների գրանցամատյաններում խախտումներն արձանագրելու վերաբերյալ ծագած ընտրական վեճերի լուծման դեպքում:

Սահմանադրական դատարանն այսօր որոշեց, որ ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի` Վարչական դատարանի` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտը, առաջին մասը համապատասխանում է ՀՀ սահմանադրությանը որոշման մեջ արտահայտված իրավական դիրքորոշումների շրջանակներում:

Մասնավորապես, Սահմանադրական դատարանն արձանագրեց, որ անձի դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրացումը երաշխավորելու անհրաժեշտությունից ելնելով՝ պետք է ապահովվի ընտրությունների արդյունքների ամփոփման համար հիմք հանդիսացող իրավական ակտերի և փաստաթղթերի, այդ թվում՝ գրանցամատյանների, առնչությամբ ծագող ընտրական վեճերի կոլեգիալ կարգով քննությունը, օրենսդրորեն անհրաժեշտ ներդաշնակություն ապահովելով ՀՀ վարչական դատավարության օրենսգրքի 208-րդ հոդվածի՝ Ընտրական գործի ընդդատությունը և վարչական դատարանի կազմը, և ՀՀ ընտրական օրենսգրքի 75-րդ հոդվածի՝ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում Ազգային ժողովի, Երևանի ավագանու ընտրությունների արդյունքների ամփոփման կարգը, 7-րդ մասի իրավակարգավորումների միջև:

Գործը դատարանում քննվում էր «Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ» հասարակական կազմակերպության անհատական դիմումի հիման վրա:

ՀԿ-ն խնդրում էր հիշյալ հոդվածը ՀՀ սահմանադրության 61-րդ հոդվածին՝ Դատական պաշտպանության իրավունքը, հակասող և անվավեր ճանաչել: Ըստ վիճարկվող դրույթի, Ընտրական իրավունքի պաշտպանության վերաբերյալ գործերով վարչական դատարանի` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերը վերջնական են, վերանայման ենթակա չեն և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից։

Դիմողը գտել է, որ վիճարկվող դրույթի կիրառման արդյունքում զրկվել է ստորադաս դատարանի՝ գործն ըստ էության լուծող դատական ակտի իրավաչափությունը վերադասության կարգով բողոքարկելու իրավունքից, քանի որ նման հնարավորություն օրենսդրությունը չի նախատեսում:

Դիմողի կարծիքով՝ ընդհանուր սկզբունքն այն է, որ ընտրական գործերի շրջանակներում ներպետական օրենսդրությունը պետք է երաշխավորի ընտրական գործընթացին մասնակցող յուրաքանչյուր անձի արդար դատաքննության իրավունքը՝ ներառյալ դատական ակտի բողոքարկման հնարավորությունը:

Վիճարկվող դրույթը սահմանափակել է դատավարության մասնակից հանդիսացած անձի՝ դատական պաշտպանության իրավունքի արդյունավետ իրականացումը, հնարավորություն չտալով իրացնել դատարանի՝ գործն ըստ էության լուծող վերջնական դատական ակտը բողոքարկելու սահմանադրական իրավունքը: Այլ կերպ ասած՝ վիճարկվող դրույթը ոչ միայն զրկում է անձին դատարանի ոչ արդարացի դատական ակտը բողոքարկելու իրավունքից, այլև՝ ստորադաս դատարանի հնարավոր ոչ արդարացի դատական ակտով իր խախտված կամ սահմանափակված իրավունքի վերականգնման հնարավորությունից:

pastinfo.am

ԿԸՀՀՀ Աժ 2017 թ. ապրիլի 2-ի ընտրությունների նախընտրական քարոզչության ընթացքում տեղի ունեցած խախտումների վերաբերյալ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը պարբերաբար վարչական վարույթ հարուցելու առաջարկություններ է ներկայացրել ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով: Հանձնաժողովը դրանք դիտարկել է որպես դիմումներ և մերժել վարույթի հարուցումը: ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը ԿԸՀ անգործությունը վիճարկում է դատարանում:

2017 թ. մարտի 18-ին ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը առաջարկներ է ներկայացրել ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի աշխատանքային ժամերին անցկացրած նախընտրական քարոզչության, Գագիկ Ծառուկյանի ու Առաքել Մովսիսյանի կողմից նախընտրական խոստումներ տալու և Արագածոտնի մարզի Ծաղկահովիտ համայնքի համայնքապետարանի շենքում ՀՀԿ ընտրական շտաբ տեղակայելու մասին:

2017 թ. մարտի 25-ի որոշումներով ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը աշխատանքային ժամին վարչապետի քարոզչություն իրականացնելն ու համայնքապետարանի շենքում ՀՀԿ ընտրական շտաբի տեղակայումը իրավաչափ է համարել, իսկ Գագիկ Ծառուկյանի ու Առաքել Մովսիսյանի  մասով հայտնել, որ նրանք արդեն նախազգուշացվել են: Մինչդեռ ՀՀ ընտրական օրենսգրքի 19-րդ հոդվածի համաձայն՝ նախազգուշացումը պատասխանատվության միջոց չէ, պատասխանատվության միջոց կարող է սահմանել միայն դատարանը՝ ԿԸՀ հայցի հիման վրա:

Եվս մեկ առաջարկի մասով ԿԸՀ-ն եզրակացրել է, որ Կազմակերպության իրավունքները չեն խախտվել, և նման բովանդակությամբ դիմումներ ներկայացնելու իրավունք վերջինս չունի:

Մինչդեռ ՀՀ Սահմանադրության 53-րդ հոդվածի համաձայն՝ յուրաքանչյուր ոք կարող է առաջարկություններ ներկայացնել պետական մարմիններին, և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը պարտավոր էր օրինական և հիմնավոր պատասխան ներկայացնել:

Ընդ որում՝ վերոնշյալ դիմումների միայն մի մասի քննարկմանն է Կազմակերպության ներկայացուցիչը ներկա եղել, մյուսները քննարկվել են վերջինիս բացակայությամբ:

Ներկայացված դիմում-առաջարկներին պատշաճ պատասխան տրամադրելու և ԿԸՀ որոշումներն անվավեր ճանաչելու հարցով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը 2017 թ. ապրիլի 6-ին դիմել է դատարան:

ՀՀ Վարչական դատարանը հայցը վարույթ է ընդունել միայն առաջին մասով և այն քննել 2017 թ. նոյեմբերի 28-ին, իսկ դեկտեմբերի 5-ին վճռել է հայցը մերժել:

Մանրամասները կներկայացնենք վճռին ծանոթանալուց հետո:

Սահմանադրական_դատարանՀՀ Սահմանադրական դատարանը 2017 թ. հոկտեմբերի 23-ին վարույթ է ընդունել Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի՝ ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասը հակասահմանադրական ճանաչելու վերաբերյալ դիմումը:

Հիշեցնենք՝ 2017 թ. ապրիլի 14-ին կայացված վճռով ՀՀ Վարչական դատարանն ընդունեց դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպության կողմից իր դիտորդի իրավունքների խախտման փաստը վարչական դատարանում վիճարկելու իրավունքը: Այնուամենայնիվ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի և Կազմակերպության դիտորդի՝ ընտրատարածքային հանձնաժողովի գործողությունների և կայացված որոշման իրավաչափությունը վիճարկող հայցը դատարանը մերժեց, և ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ հայցվորները զրկվեցին այդ որոշումը վերաքննության կարգով բողոքարկելու հնարավորությունից:

ՀՀ Վարչական դատարան ներկայացրած հայցի հիմքում ՀՀ Ազգային ժողովի 2017 թ. ապրիլի 2-ի ընտրությունների ընթացքում Արմավիրի 14/10 ընտրատեղամասում «Անկախ դիտորդ» դաշինքը ներկայացնող ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի կողմից հավատարմագրված դիտորդ Օ. Ա.-ի դիմում-բողոքը Թիվ 14 ընտրատարածքային հանձնաժողովի կողմից մերժելն էր:

Դիտորդը ընտրատարածքային հանձնաժողով դիմում-բողոք էր ներկայացրել այն բանից հետո, երբ ընտրատեղամասում ի թիվս այլ խախտումների, արձանագրելով նաև նույն անձի կողմից երեք անգամ որպես օգնող հանդես գալու դեպքեր՝ պահանջել էր գրանցամատյանում գրառում կատարել դրա վերաբերյալ, ինչը տեղամասային ընտրական հանձնաժողովը մերժել էր:

Թիվ 14 ընտրատարածքային հանձնաժողովը ոչ միայն մերժել էր տեղամասային ընտրական հանձնաժողովի անգործության վերաբերյալ դիտորդի դիմում-բողոքը, այլև հրաժարվել էր դրա քննարկմանը մասնակից դարձնել ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակին՝ համարելով, որ Կազմակերպության իրավունքները չեն խախտվել:

ՀՀ Վարչական դատարան ներկայացրած հայցով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակն ու դիտորդ Օ. Ա.-ը պահանջել էին ոչ իրավաչափ ճանաչել Թիվ 14 ընտրատարածքային հանձնաժողովի գործողությունները, անվավեր ճանաչել նրա կայացրած որոշումը և պարտավորեցնել 14/10 տեղամասային ընտրական հանձնաժողովին արձանագրել դիտորդի գնահատականը:

Դատարանը հայցը Ընտրատարածքային հանձնաժողովի գործողությունները ոչ իրավաչափ ճանաչելու մասով ընդհանրապես վարույթ չէր ընդունել, իսկ մյուս մասով մերժվել դատաքննության արդյունքում՝ համարելով, որ դիտորդի իրավունքների խախտման վերաբերյալ բավարար ապացույցներ չկան:

Դատարանն արձանագրել էր, որ «պատասխանողի մոտ (Տարածքային ընտրական հանձնաժողով) առկա է որոշակի շփոթ երրորդ անձի ինստիտուտի և համատասխան հանձնաժողովի անգործությունը վիճարկելու, հանձնաժողով դիմում ներկայացնելու իրավասությամբ օժտված շահագրգիռ անձի ինստիտուտի միջև», բայց և համարել էր, որ դիտորդը տվյալ դեպքում միջնորդավորված կերպով ներկայացրել է նաև Կազմակերպության շահերը:

ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն, որը վկայակոչել էր Վարչական դատարանը կայացրած վճռում, ընտրական իրավունքի պաշտպանության վերաբերյալ գործերով վարչական դատարանի` գործն ըստ էության լուծող դատական ակտերը վերջնական են, վերանայման ենթակա չեն և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից։

Սրանով հայցվոր կողմը զրկվում է առաջին ատյանի դատարանի գործողությունները և դատական ակտի իրավաչափությունը վերաքննիչ դատարանում ստուգելու հնարավորությունից, առանց որի  հնարավոր չէ պարզել՝ արդյոք առաջին ատյանի դատարանն իրականացրել է ամբողջական և բովանդակային քննություն և արդյոք ճիշտ է գնահատել գործում առկա ապացույցները:

Տվյալ դեպքում ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը ոչ միայն զրկվում է դատարանի ոչ արդարացի դատական ակտը բողոքարկելու իրավունքից, այլև՝ ստորադաս դատարանի հնարավոր ոչ արդարացի դատական ակտով իր խախտված կամ սահմանափակված իրավունքի վերականգման հնարավորությունից:  

Այսպիսով՝ խախտվում է հայցվորների՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ և ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածով ամրագրված արդար դատաքննության իրավունքը, հետևաբար՝ ՀՀ Վարչական դատավարության օրենսգրքի 213-րդ հոդվածի 1-ին մասը հակասում է ՀՀ Սահմանադրությանը:

Վերոնշյալ դրույթը ՀՀ Սահմանադրության 61-րդ հոդվածին հակասող և անվավեր ճանաչելու հարցով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը ՀՀ Սահմանադրական դատարան էր դիմել 2017 թ. հոկտեմբերի 6-ին:

pjimage (36)ՀՀ Ոստիկանությունը մինչ ՀՀ ԱԺ 2017 թ. ապրիլի 2-ի ընտրությունները մշակեց և հանրային քննարկման ներկայացրեց «Ընտրությունների ժամանակ ոստիկանության ուղեցույցի» նախագիծ, որով սահմանվում են ընտրատեղամասերում ծառայություն իրականացնող ոստիկանների լիազորություններն ու պարտականությունները:

ՀՀ Ոստիկանության նախաձեռնությամբ 2017 թ. փետրվարի 2-ին կազմակերպված հանրային քննարկման ժամանակ Ուղեցույցի նախագծի վերաբերյալ իրենց դիտարկումները ներկայացրին քաղհասարակության ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը:

Ուղեցույցն ավելի ուշ հաստատվեց և կիրառվեց ինչպես ՀՀ ԱԺ, այնպես էլ Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ:

Հաստատված Ուղեցույցի համաձայն`  ոստիկանները ընտրությունների և քվեարկության ժամանակ արձանագրված խախտումները պետք է գրառեին իրենց «Ծառայողական գրքույկներում»: Ուղեցույցը սահմանում էր նաև ոստիկանների գործողությունները կամ անգործությունը բողոքարկելու մեխանիզմ, որի  նպատակով ՀՀ Ոստիկանության կենտրոնական ապարատում ստեղծվեց օպերատիվ շտաբ:

Երկու ընտրություններից անցել է արդեն չորս ամիս, այդ ընթացքում տեղի են ունեցել նաև տեղական ընտրություններ, սակայն ՀՀ Ոստիկանությունը չի անդրադարձել իր իսկ կողմից հաստատված Ուղեցույցի կիրառման ընթացքում բացահայտված կամ արձանագրված թերություններին: Գուցե Ուղեցույցը արդյունավետ փաստաթուղթ է, և որևէ փոփոխություն կատարելու անհրաժեշտություն չկա: Սակայն նույնիսկ այս կտրվածքով որևէ գնահատական տրված չէ ՀՀ Ոստիկանության կողմից:

Այն նախաձեռնողականությունը, որին ականատես եղանք մինչ Ազգային ժողովի ընտրությունները՝ Ուղեցույցի մշակման, նրա նախագծի հանրային քննարկման ժամանակ, չենք տեսնում հետընտրական ժամանակահատվածում:

ՀՀ Ոստիկանությունը ոչ միայն ոստիկանների՝ Ուղեցույցով սահմանված պարտականությունների կատարման վերաբերյալ որևէ տեղեկություն չի հրապարակել, այլև չի փորձել Ուղեցույցի կիրառման, դրա արդյունավետության վերաբերյալ արձագանքներ ստանալ քաղաքացիական հասարակությունից:

Պարզ չէ՝ որևէ  վերլուծություն կատարվել է, թե ոչ,  և արդյոք գնահատվել է Ուղեցույցի կիրառման ընթացքը:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը 2017 թ. հուլիսի 10-ին նշված հարցերի  վերաբերյալ տեղեկություն ստանալու նպատակով դիմեց  ՀՀ Ոստիկանություն: Տեղեկատվական հարցմամբ ակնկալում էինք ստանալ Ուղեցույցի կիրառման վերաբերյալ իրականացված վերլուծության,  «Ծառայողական գրքույկներում» գրառված խախտումների բնույթի, տեսակի, նրանց ուղղությամբ ոստիկանների իրականացված գործողությունների վերաբերյալ ամբողջական տեղեկատվություն:

2017 թ. հուլիսի 28-ին ՀՀ Ոստիկանության շտաբի պետ Հովհ. Քոչարյանը պատասխան գրությամբ հայտնեց, որ բացի վարչական իրավախախտումների և հանցագործության դեպքերից՝ Ուղեցույցի այլ դրույթների վերլուծություն իրականացնելը նպատակահարմար չէ:

«ՀՀ ԱԺ 2017 թվականի ընտրություններից հետո ՀՀ Ոստիկանությունում իրականացվել է ոչ թե ուղեցույցի կատարման, այլ տեղի ունեցած իրավախախտումների վերլուծություն». նշված է Ոստիկանության շտաբի պետի պատասխանում:

Ավելի վաղ՝ 2017 թ. մայիսի 29-ին, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը  ՀՀ ԱԺ ընտրությունների ժամանակահատվածում ընտրական խախտումների հիման վրա  հաղորդումների վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու նպատակով դիմել էր ՀՀ Ոստիկանություն:

ՀՀ Ոստիկանությունը տեղեկատվական հարցմանը տված պատասխանում հայտնել էր, որ ՀՀ ԱԺ ընտրությունների ընթացքում և դրան հաջորդած ժամանակահատվածում ստացված 754 հաղորդումներից  223-ը ներկայացրել են ոստիկանները, սակայն ծառայողական գրքույկներում դրանց գրանցման վերաբերյալ այլ վերլուծություն, քան հանցագործության հատկանիշներ պարունակող դեպքերի ուղղությամբ, չի կատարվել:

Փաստորեն ՀՀ Ոստիկանությունը հաստատել և կիրառում է կարևոր  Ուղեցույց, որի կիրառման արդյունավետությունը մինչ այժմ չի գնահատվել:  

Այս ամենից կարելի՞ է ենթադրել, որ Ուղեցույցի ներդրումն ու կիրառումը ավելի շատ նախընտրական նշանակություն ուներ, և ոչ թե ոստիկանության գործունեության բարեփոխման կամ արդյունավետության բարձրացման նպատակ:

Ինչևէ, կարծում ենք, ՀՀ Ոստիկանությունն անպայման կանդրադառնա մեր կողմից բարձրացված հարցերին, իսկ մենք պատրաստ ենք ինչպես ԱԺ ընտրությունների նախօրեին, մեր մասնակցությունն ունենալ Ուղեցույցի կիրառման  գնահատման աշխատանքներին:

27.thumbՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին՝ պատշաճ պատասխան տրամադրելուն պարտավորեցնելու պահանջով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի հայցի քննության արդյունքում կայացված վճիռը ՀՀ Վարչական դատարանը կհրապարակի վաղը՝ 2017թ. սեպտեմբերի 15-ին՝ ժամը 16:26-ին:

Հիշեցնենք՝ 2017 թ. մարտի 30-ին ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը «Գորիսի մեդիա գրուպ» կոչվող լրատվական կայքում հրապարակված նյութի հիման վրա վարչական վարույթ հարուցելու առաջարկություն է ներկայացրել ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով:

2017 թ. մարտի 26-ին հրապարակված նյութում Գորիսի պետական համալսարանի մի խումբ ուսանողներ շնորհակալություն էին հայտնում պատգամավորության թեկնածու Ա. Առուշանյանին՝ Գառնու հեթանոսական տաճար և Գեղարդի վանք՝ իրենց այցելությունները ֆինանսավորելու համար և պատգամավորության թեկնածուին հաղթանակ էին մաղթում առաջիկա ընտրություններում:

ՀՀ ԿԸՀ-ն 2017 թ. ապրիլի 8-ին հրավիրված  արտահերթ նիստում մերժել է վարչական վարույթի հարուցումը՝ պատճառաբանելով, որ Կազմակերպության իրավունքներն անմիջականորեն չեն խախտվել և վերջինս նման դիմումներ ներկայացնելու իրավունք չունի: Եվ որևէ այլ պատասխան ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակին չի տրամադրել:

ՀՀ ԿԸՀ դիմում-առաջարկ ներկայացնելով՝ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակն իրացրել է ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված հանրագիր ներկայացնելու իրավունքը: Անձնական կամ հասարակական շահերի պաշտպանության նպատակով իրավասու մարմիններին դիմումներ կամ առաջարկներ ներկայացնելու և պատշաճ պատասխան ստանալու իրավունքը ամրագրված է նաև 2005 թ. խմբագրությամբ ՀՀ Սահմանադրության մեջ:

Այս հիմքով էլ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը դիմել է դատարան և պահանջել պարտավորեցնել ԿԸՀ-ին պատշաճ պատասխան տրամադրելու:

Նշենք, որ պատասխանող կողմը դատական նիստերին չի ներկայացել և հայցադիմումի պատասխան չի ներկայացրել:

yerevan-14-may-final2017թ. մայիսի 14-ին տեղի ունեցան Երևան քաղաքի ավագանու ընտրությունները:

Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի «Երկարաժամկետ ընտրական աջակցություն Հայաստանում ընտրությունների հետ առնչվող շահագրգիռ կողմերին» համատեղ ծրագրի «Տեղական դիտորդական կազմակերպությունների կարողությունների զարգացում» բաղադրիչի շրջանակներում 2017թ. մայիսի 14-ին «Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքը, ի դեմս Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի և Իրազեկ քաղաքացիների միավորման, դիտարկել է Երևանի ավագանու ընտրությունները։ Դիտարկմանը մասնակցել են նաև Գորիսի մամուլի ակումբի կողմից հավատարմագրված դիտորդները։

Սույն զեկույցն ամփոփում է 60 տեղամասերում և 10 տարածքային ընտրական հանձնաժողովներում իրականացված դիտորդության արդյունքները: 2017թ. հունիսի 13-ին տեղի է ունեցել զեկույցի աշխատանքային տարբերակի ներկայացումը, որի ժամանակ հնչած կարծիքների և առաջարկությունների հիման վրա զեկույցը վերանայվել է:

Զեկույցն ամբողջությամբ՝ ԱՅՍՏԵՂ

Դիտարկումների արդյունքում «Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքը եզրակացրել է, որ 2017թ. մայիսի 14-ի Երևանի ավագանու ընտրություններն անցել են ժողովրդավարական ընտրությունների կարևորագույն սկզբունքների կոպտագույն խախտումներով:

Վերահաստատելով ՀՀ ԱԺ ընտրությունների վերաբերյալ զեկույցում ներկայացված առաջարկությունները և ի լրումն դրանց՝ «Անկախ դիտորդ» դաշինքն առաջարկում է.

  • Օրենսդրորեն սահմանել ընտրախախտումների և ընտրակեղծիքների, հատկապես ընտրակաշառքների բաժանման և վարչական ռեսուրսների չարաշահման վերաբերյալ հավաստի տվյալների ողջամիտ ծավալը, որի դեպքում կարող է չեղարկվել  թեկնածուի (այդ թվում կուսակցության) գրանցումը կամ ընտրության արդյունքները,
  • Ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ վերջնական որոշում կայացնել ընտրակեղծիքների և ընտրախախտումների վերաբերյալ հաղորդումների պատշաճ քննության համար տրամադրվող ողջամիտ ժամանակից հետո,
  • Ընտրական օրենսգրքում կատարել փոփոխություններ և լրացումներ, որոնցով կկարգավորվի օպերատիվ լուծումներ պահանջող վարչարարության առանձնահատկությունները, կսահմանվի թեժ գծի ներդրման ինստիտուտը, հնարավոր կլինի ընտրական հանձնաժողովներին հասցեագրել էլեկտրոնային գրավոր դիմում/բողոքներ:

Downloads_NA%20report2017 թ. հունիսի 13-ին Երևանում տեղի ունեցած շնորհանդեսով «Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքը ներկայացրեց 2017 թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ ԱԺ ընտրությունների դիտարկման արդյունքում պատրաստված զեկույցի աշխատանքային տարբերակը, որի ժամանակ հնչած կարծիքների և առաջարկությունների հիման վրա զեկույցը վերանայվել է:

Զեկույցն ամփոփում է «Անկախ դիտորդ» դաշինքի երկարաժամկետ և կարճաժամկետ դիտարկումների արդյունքները: Զեկույցում ներկայացված ընտրական խախտումների առնչությամբ իրականացված իրավական գործողությունների վերաբերյալ պատրաստվել է առանձին տեղեկանք, որի ամփոփումը ներկայացվում է սույն զեկույցում:

Զեկույցն ամբողջությամբ՝ ԱՅՍՏԵՂ

«Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքը 2017թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ Ազգային ժողովի ընտրությունները գնահատում է ամբողջությամբ ոչ ազատ և ուղեկցված ՀՀ քաղաքացիների քաղաքական և քաղաքացիական իրավունքների կոպիտ ոտնահարմամբ և արձանագրում է, որ.

  1. Նախընտրական քարոզչության ընթացքում արձանագրված խախտումները (վարչական ռեսուրսների զանգվածային և կազմակերպված չարաշահում, առաջադրված կուսակցությունների և դաշինքների մրցակցային անհավասար պայմաններ) և դրանց կանխման, վերացման ուղղությամբ ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի, Ոստիկանության, այլ իրավապահ մարմինների ոչ պատշաճ արձագանքի և անգործության արդյունքում ձևավորված անպատժելիության մթնոլորտը իր ազդեցությունն է ունեցել նաև քվեարկության վրա:
  2. Տարածքային թեկնածուների միջոցով իշխող կուսակցության համար ցանկալի արդյունքների ապահովումն իրականացվեց ընտրակաշառքների և այլ ապօրինի միջոցներով, որոնք որևէ կերպ չեն կանխվել և պատշաճ չեն քննվել իրավասու մարմինների կողմից:
  3. ՀՀ Ազգային ժողովի քվեարկությունն ընթացել է զանգվածային և կազմակերպված բնույթի բազմաթիվ խախտումներով և քվեարկողների նկատմամբ զանգվածային վերահսկողության պայմաններում:

arm149753982752Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության դեսպան Պյոտր Սվիտալսկու՝ հայաստանյան ընտրական համակարգի մասին ելույթը փաստում է, որ Եվրամիությունը հետևողականորեն իր դիրքորոշումն է ներկայացնում այս հարցում: Հայաստանի իշխանությունը կարող է կամ հասկանալ դա, կամ չհասկանալ, կամ էլ փորձել դիմադրել: Lragir.am-ի հետ զրույցում նման դիտարկում արեց իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցը:

Հիշեցնենք, որ Սվիտալսկին ասել է, որ ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կազմում պետք է ներգրավվեն քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ: Նաև, ըստ նրա, պետք է մտածել, թե ինչպես ԿԸՀ-ն դարձնել ավելի արժանահավատ և հանրային վստահություն վայելող կառույց:

Արթուր Սաքունցն ասում է, որ ԵՄ պատվիրակության  ղեկավարն ըստ էության բարձրացնում է ընտրությունների ինստիտուտների նկատմամբ քաղաքացիների վստահության հարցը: Եվ ելնելով դիտարկումներից, ընտրությունների փորձից՝ ինչ-որ առաջարկ է ներկայացնում, որ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներն ընդգրկվեն ԿԸՀ կազմում կամ քաղհասարակությունը նաև իր ներկայացուցիչներն առաջարկի՝ որպես տարբերակ, որ դրանով հնարավոր է մեծացնել ընտրական ինստիտուտի և ընտրությունների նկատմամբ ընտրողների վստահությունը:

Պատասխանելով Սվիտալսկուն՝ ՀՀ Արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանը նրա հայտարարությունը համարել էր Հայաստանի ներքին քաղաքականությանը միջամտելու փորձ, ինչն, ըստ նրա, անթույլատրելի է:

Սաքունցի խոսքով՝ քաղաքացիական հասարակության մասնակցության և նրա դերի բարձրացման խնդիրը պետության դեմ քայլ չէ և պետության ներքին գործերի միջամտության փորձ չէ: “Ամբողջ խնդիրն այն է, թե նման գնահատական տվողն ինչ պատկերացում ունի քաղաքացիական հասարակության դերի ու նշանակության մասին”, հավելեց նա:

Այն, որ ընտրական ինստիտուտի նկատմամբ ընտրողների վստահությունը ցածր է, դա, ըստ Սաքունցի, փաստ է: Այն, որ պետք է քայլեր կատարվեն, որպեսզի այդ վստահությունը բարձրանա, դա նույնպես անհրաժեշտություն է:

«Արդյոք այդ խնդիրը միայն ԿԸՀ կազմում քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների ներգրավումով կարելի է լուծել: Ես կարծում եմ՝ ոչ, որովհետև շատ ավելի ուրիշ գործոններ կան, մասնավորապես քաղաքացիների կարծիքների ազատ արտահայտման հնարավորությունը, աշխատանքից ազատվելու սպառնալիքը, որի վերաբերյալ ըստ էության ապրիլյան ընտրությունների ժամանակ ակնհայտ փաստեր արձանագրվեցին, կոռուպցիայի դեմ պայքարը, կուսակցությունների ֆինանսական հնարավորությունների ձեռքբերման օրինականության խնդրի ստուգումը, հավասար պայմանների ապահովումը, ընտրախախտումների և հատկապես ընտրակաշառքների կանխման ուղղությամբ իրավապահ մարմինների արդյունավետ գործողությունները: Այսինքն՝ շատ այլ գործոններ կան, որոնք երկարատև նշանակություն ունեն, նկատի ունեմ մինչև քվեարկության օրը կամ ընտրություններից հետո ընկած ժամանակահատվածում պետք է փոխվեն: Սվիտալսկին ընդամենը մեկ էլեմենտ է առաջարկել, և դա որպես ներքին գործերին միջամտություն որակելն ինձ համար տարօրինակ է, եթե չասեմ, որ որևէ հիմք չունի», ասաց նա:

Ըստ իրավապաշտպանի՝ ՀՀ իշխանությունները պետք է հասկանան, որ ԵՄ քաղաքականության հիմքում ընկած է քաղաքացիական հասարակության մասնակցության և դերի նշանավորումը: Եվ դա նորություն չէ երկրի իշխանությունների համար, որոնք երկար ժամանակ համագործակցում են ԵՄ հետ:

“Ինձ համար տարօրինակ է, որ նույն Դավիթ Հարությունայնը կամ իշխանության այլ ներկայացուցիչներ ներքին միջամտություն չեն համարում և այդ նույն ոգևորությամբ չեն արձագանքում, երբ Սերժ Սարգսյանը մեկ գիշերվա ընթացքում Պուտինի հետ հանդիպելուց հետո հրապարակարավ փոխում է իր կարծիքը և որոշում, որ Հայաստանը չի վավերացնելու ԵՄ հետ Ասոցացման համաձայնագիրը և անդամագրվելու է ԵՏՄ-ին: Այն ժամանակ դա կոպիտ միջամտություն չորակեցին պարոնայք, իսկ այս առաջարկությանը, որը լիովին տեղավորվում է ժողովրդավար ու իրավական պետության բովանդակության մեջ, նման ցավագին արձագանք է ստանում, և դա համարում են ներքին գործերին միջամտության փորձ”, ասաց նա:

Ըստ Սաքունցի՝ որոշ մարդկանց մոտ ամենայն հավանականությամբ քաղաքակացիական հասարակության հիշատակումը հոգեխանգարմունք է առաջացնում:

“Իրենք պետք է ստիպված լինեն հաշվի նստել քաղաքացիական հասարակության գոյության փաստի հետ և իմանան, որ քաղաքացիական հասարակությունը պետք է դերակատարում ունենա, և շատ ավելին, քան իրենք պատկերացնում են: Եվ քաղաքացիական հասարակությունը չի պատրաստվում իրենց պատկերացումների շրջանակներում տեղավորվել”, հավելեց նա:

lragir.am

HCA_48822017 թ. հունիսի 13-ին Երևանում տեղի ունեցած շնորհանդեսով «Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքը ներկայացրեց 2017 թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ ԱԺ ընտրությունների և 2017 թ. մայիսի 14-ի Երևան քաղաքի ավագանու ընտրությունների դիտարկման արդյունքում պատրաստված զեկույցների աշխատանքային տարբերակները:

Դիտորդական առաքելության իրականացմանը ֆինանսական աջակցություն են ցուցաբերել Եվրոպայի խորհուրդն ու Եվրոպական միությունը, Ժողովրդավարության եվրոպական հիմնադրամը, Բաց հասարակության հիմնադրամներ-Հայաստանը, Սիգրիդ Րոզինգ Թրասթ հիմնադրամը, Հայաստանում Չեխիայի դեսպանությունը և Նորվեգիայի Հելսինկյան Կոմիտեն:

Ողջույնի խոսքով հանդես եկան «Անկախ դիտորդ» դաշինքի անդամ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ Արթուր Սաքունցը և Եվրոպայի խորհրդի Երևանյան գրասենյակի ղեկավար Նատալյա Վուտովան:

Վերջինս իր խոսքում կարևորեց ընտրական գործընթացների նկատմամբ վերահսկողության դերը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության և ժողովրդավարության հաստատման տեսանկյունից: Անդրադարձավ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի հետ համագործակցությանն ու կարևորեց Եվրոպայի խորհրդի կողմից Հայաստանում իրականացվող՝ ընտրական գործընթացներին առնչվող ծրագրերում Կազմակերպության դերն ու գործունեությունը: Հատուկ ընդգծեց, որ դիտորդական առաքելության իրականացմանը նախորդած սեմինարներին ու դասընթացներին որպես խոսնակներ մասնակցել են նաև ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի և ՀՀ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի ներկայացուցիչները:

HCA_4854

Վերջում Ն. Վուտովան հույս հայտնեց, որ «Անկախ դիտորդ» դաշինքի ներկայացուցիչների հետ համագործակցությունը շարունակական կլինի:

Ա. Սաքունցը շնորհակալություն հայտնեց տիկին Վուտովային և Եվրոպայի Խորհրդի Երևանյան գրասենյակին աջակցության համար և  անդրադարձավ ինչպես դիտորդական առաքելության, այնպես էլ առհասարակ Հայաստանում ժողովրդավարության հաստատման ու պահպանման գործում Եվրոպական միության և Եվրոպայի խորհրդի դերին ու նշանակությանը։ Նա նաև շեշտեց, որ ավելի մեծ թվով դիտորդներ հնարավոր եղավ ներգրավել Ժողովրդավարության եվրոպական հիմնադրամի ֆինանսական աջակցության շնորհիվ:

Հաջորդիվ դիտորդական առաքելության արդյունքները ներկայացրին ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ժողովրդավարական ինստիտուտների մոնիթորինգի և զեկուցման համակարգող Վարդինե Գրիգորյանը, Իրազեկ քաղաքացիների միավորման ծրագրերի համակարգող Դանիել Իոաննիսյանն ու ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի իրավական վերլուծությունների մասնագետ, փաստաբան, «Անկախ դիտորդ» դաշինքի ավագ իրավաբան Արտուր Հարությունյանը:

Վարդինե Գրիգորյանը ներկայացրեց դիտորդական առաքելության իրականացման մեթոդաբանությունը, նշեց, որ ընտրվել են Սահմանադրական հանրաքվեի ժամանակ ամենաբարձր մասնակցություն ունեցած տեղամասերը՝  հնարավորինս մեծ թվով մարդկանց ընտրական իրավունքը պաշտպանելու նպատակով: Նա նաև ներկայացրեց դիտարկման գործիքները, որոնք դիտորդները կիրառել են ընտրական ողջ գործընթացը վերահսկելու համար:

Ապա անդրադարձավ նախընտրական քարոզչության և քվեարկության կազմակերպման ընթացքում արձանագրված խախտումներին՝ դրանք ներկայացնելով 2017 թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ ԱԺ ընտրությունների և 2017 թ. մայիսի 14-ի Երևան քաղաքի ավագանու ընտրությունների միջև համեմատականներ անցկացնելով:

Համաձայն դիտորդների գնահատականների՝ ընտրատեղամասերի կեսից ավելին եղել է անմատչելի կամ ոչ բավարար մատչելի: Եվ ԱԺ, և Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ տեղամասերի շուրջ 40 տոկոսում գրանցվել են կուտակումներ: ԱԺ ընտրությունների ընթացքում տեղամասերի 17 տոկոսում, իսկ Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ՝ տեղամասերի 33 տոկոսում ընտրողներին խմբերով ընտրատեղամասեր տեղափոխելու փաստեր են գրանցվել: Ընտրատեղամասերի 77 տոկոսում՝ ԱԺ ընտրությունների ժամանակ և 83 տոկոսում Երևանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ խնդիրներ են եղել էլեկտրոնային գրանցման սարքերի հետ:

«Անկախ դիտորդ» դաշինքի դիտարկմամբ՝ հիմնական խնդիրը երկու ընտրություններում էլ եղել է վերահսկվող քվեարկություն տարբեր դրսևորումներով:

Վ. Գրիգորյանն անդրադարձավ նաև ԱԺ-ում կանանց ներկայացվածության թվին՝ ընդգծելով, որ կանայք ԱԺ-ում դեռևս փոքր թիվ են կազմում: Շեշտեց՝ համամասնական ընտրակարգում տարածքային թեկնածուների առկայությունը այն մեխանիզմն էր, որով հնարավորություն է տրվում տարածքային հեղինակություններին մանդատներ և ձայներ բերելու կուսակցությանը:

Դանիել Իոաննիսյանն էլ անդրադարձավ կուսակցությունների միջև ձայների բաշխվածության տրամաբանությանն ու դա պայմանավորեց տարբեր մեկնարկային դիրքերով, ունեցած ֆինանսական հնարավորություններով ու կուսակցությունների ներկայացուցիչների՝ պետական ծառայող լինելու հանգամանքով, այս առումով առաջատարը իշխանության մեջ գտնվող կուսակցություններն էին: Նրա դիտարկմամբ՝ սրանով է պայմանավորված նաև վարչական ռեսուրսների չարաշահումը:

Դիտորդական առաքելության արդյունքում վերհանված խնդիրներից մեկն էլ տարածքային ընտրական հանձնաժողովների կողմից էլեկտրոնային դիմումների ընդունման անհնարինությունն է: Դ. Իոաննիսյանի դիտարկմամբ՝ դրա առկայությունը գործընթացն ավելի արդյունավետ կդարձնի: Դրա վերաբերյալ զեկույցներում առաջարկություն է արվել:

«Անկախ դիտորդ» դաշինքի ավագ իրավաբան Արտուր Հարությունյանը ներկայացրեց իրավաբանական խմբի աշխատանքը դիտորդական առաքելության իրականացման գործընթացում, անդրադարձավ ընտրական իրավունքի խախտման դեպքերով դատարան ներկայացված դիմումներին: Նշեց, որ Դաշինքի կողմից ներկայացված դիմումներին ԿԸՀ-ի կողմից պատշաճ պատասխան չտրամադրելու վերաբերյալ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը հայցադիմումներ է ներկայացրել վարչական դատարան, և դրանք այժմ քննվում են դատարանում: Ա. Հարությունյանը հավելեց, որ արդեն կա նախադեպ Կազմակերպության կողմից դիտորդի իրավունքների պաշտպանության նպատակով դատարան ներկայացրած դիմումն ընդունելու: Նախկինում նման դիմումները վարույթ չէին ընդունվում դատարանի կողմից:

Ա․ Հարությունյանը ներկայացրեց նաև ընթացքում առաջացած խնդիրներն ու առաջարկություններ՝ ընտրական հանձնաժողովների հետ կապն ավելի արդյունավետ դարձնելու և ընտրական իրավունքի խախտման դեպքերին ավելի օպերատիվ ձևով արձագանքելու համար:

Ամփոփելով՝ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ղեկավար Ա. Սաքունցը նշեց, որ առաջիկայում դիտորդության հիման վրա կկազմվի նաև ընտրական գործընթացներում ոստիկանության գործողությունների վերաբերյալ զեկույց՝ համաձայն ոստիկանների ուղեցույցի:

Ապա ներկայացրեց ընտրական գործընթացների վերաբերյալ մտահոգություններն ու առաջարկները, և ընտրությունները որակեց ոչ ազատ: Մասնավորապես՝ կարևորեց դիտորդների՝ իրենց կարծիքի համար չհետապնդվելու հնարավորության, ընտրական իրավունքի խախտումների դեպքերը պետության դեմ ուղղված հանցագործություն որակելու և ավելի խիստ պատիժներ նշանակելու անհրաժեշտությունը, Վենետիկի հանձնաժողովի հանձնարարականանների՝ ընտրական օրենսգրքում ամրագրումը և արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացիների ընտրական իրավունքի իրացումը:

Զեկույցների վերաբերյալ իր դիտարկումներն ու առաջարկները ներկայացրեց ՀՀ ԿԸՀ նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը: ԿԸՀ-ի կողմից ավելի ուշ կներկայացվեն նաև գրավոր առաջարկներ:

«Իրավունքի Եվրոպա» ՀԿ ներկայացուցիչ Քրիստինա Գևորկյանն անդրադարձավ այն դեպքերին, երբ դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպությունների ներկայացուցիչները, դուրս հրավիրվելով տեղամասից, վերադարձել են այլ կազմակերպության վկայականով: Դրանց վերաբերյալ ԿԸՀ ներկայացված դիմում-բողոքներն անհետևանք են մնացել և այդ գործերն արդեն վարչական դատարանում են:

Ք. Գևորկյանը խոսեց նաև դիտորդների նկատմամբ տարբեր եղանակներով ճնշումների մասին, որի արդյունքում դիտորդը հրաժարվում է իր ներկայացրած հանցագործության մասին հաղորդումից կամ դիմում-բողոքներից:

Իր դիտարկումները ներկայացրեց ՀՀ Գլխավոր դատախազության ներկայացուցիչ Ս. Հովհաննիսյանը՝ նշելով, որ ընտրական իրավունքի խախտման դեպքերով նախապատասրատված նյութերի 80 տոկոսը դիտորդական կազմակերպությունների հաղորդումների հիման վրա են եղել:

Կարծիքներ հայտնեցին նաև քննարկմանը մասնակից քաղաքացիական հասարակության այլ ներկայացուցիչներ:

«Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» ՀԿ ներկայացուցիչ Հերիքնազ Տիգրանյանը կարևորեց դիտորդական առաքելության վերաբերյալ զեկույցների հրապարակումը և անդրադարձավ դիտորդների համար ստուգարքների վերացմանը՝ նշելով, որ դա դրական առաջընթաց է: Դիտարկումներ արեց նաև կուսակցությունների ֆինանսական հաշվետվությունների, դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպությունների գրանցման նկատմամբ ԿԸՀ կողմից առավել մեծ ուշադրություն դարձնելու վերաբերյալ: Կարևորեց նաև դիտորդական առաքելություն իրականացնող կազմակերպության կողմից իր դիտորդի իրավունքների իրավունքների խախտման փաստը դատարանում վիճարկելու հնարավորությունը:

Հայաստանի Հելսինկյան Կոմիտեի նախագահ Ավետիք Իշխանյանը մտահոգություն հայտնեց, որ վստահություն չկա դատաիրավական համակարգի նկատմամբ, նման զեկույցներով վերհանված խնդիրները հաճախ լուծում չեն ստանում, իրավապահ մարմինները հետևողական չեն լինում խախտումների վերացման ուղղությամբ և հռետորական հարց հնչեցրեց՝ «Հետո՞»:

2017 թ. ապրիլի 2-ի ՀՀ ԱԺ ընտրությունների և 2017 թ. մայիսի 14-ի Երևան քաղաքի ավագանու ընտրությունների դիտարկման վերաբերյալ զեկույցները դեռևս խմբագրման փուլում են և կհրապարակվեն ավելի ուշ:

«Անկախ դիտորդ» հասարակական դաշինքի հիմնադիր անդամներն են Հելսինկյան Քաղաքացիական Ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակ, Իրազեկ քաղաքացիների միավորում, Մարտունու կանանց համայնքային խորհուրդ, Գորիսի մամուլի ակումբ կազմակերպությունները:

Հրապարակումների արխիվ
Միջոցառումների արխիվ
April 2019
M T W T F S S
« Sep    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930