2017 թ. ձմեռային (2017 թ. դեկտեմբեր-2018 թ. փետրվար) եւ 2018 թ. ամառային (2018 թ. փետրվարի 1 – օգոստոսի 11) զորակոչերի ընթացքում ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակ է դիմել 94 զորակոչիկ՝ համապատասխանաբար 40 եւ 54 հոգի:

2017 թ. ձմեռային զորակոչի համեմատ՝ Կազմակերպություն դիմած զորակոչիկների թիվն աճել է 35 %-ով։

Կազմակերպություն դիմել են զորակոչիկներ և նրանց հարազատներ ՀՀ Լոռու,  Շիրակի, Արագածոտնի, Արմավիրի, Կոտայքի մարզերից, Երևան քաղաքից, ինչպես նաև արտերկրից։

Ինչպես նախորդ զորակոչերի ընթացքում, 2017 թ.-ի ձմեռային և 2018 թ.-ի ամառային զորակոչերին ևս Կազմակերպություն դիմած զորակոչիկների մեծ մասի՝ 67 հոգու խնդիրը վերաբերել է ոչ պատշաճ բժշկական զննության և առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական եզրակացության հետ համաձայն չլինելու հետ:

Իրավական աջակցության արդյունքում

  • 19 հոգու տրամադրվել է տարկետում (9 հոգու՝ 5 ամիս ժամկետով, 1 հոգու՝ 6 ամիս ժամկետով, 6 հոգու՝ 10 ամիս ժամկետով, 3 հոգու՝ 1 տարի ժամկետով),

 

  • 6 հոգի ճանաչվել է ոչ պիտանի զինվորական ծառայությանը եւ ազատվել զինծառայությունից,

 

  • 1 հոգի ՀՀ քաղաքացի չլինելու պատճառով հանվել է հաշվառումից

 

  • 11 հոգի ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայությանը և զորակոչվել է,

 

  • 13 հոգի Ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայությանը, սակայն համաձայն չլինելով առողջական վիճակի հետազոտությունների արդյունքների հետ՝ հրաժարվել է զորակոչվել եւ որոշումները բողոքարկվել են Կազմակերպության կողմից,

 

  • 4 հոգի ճանաչվել է պիտանի զինվորական ծառայությանը, եւ համաձայն չլինելով առողջական վիճակի հետազոտությունների արդյունքների հետ՝  չի զորակոչվել, սակայն հետագա բողոքարկման համար չի դիմել Կազմակերպության աջակցությանը,

 

  • 37 հոգու գործով կարիք չի եղել հետագա գրավոր աջակցության կամ ընթացք չի տրվել գործին քաղաքացու ցանկությամբ,

 

  • 3 հոգի փորձաքննություններ է անցնելու հաջորդ զորակոչի ընթացքում:

Հարկ է նշել, որ նշված ժամանակահատվածում Կազմակերպությունը շարունակել է զբաղվել նախկինում դիմած 9 զորակոչիկների առողջական խնդրով, արդյունքում նրանցից 4-ին տրամադրվել է տարկետում, իսկ 5 հոգին ճանաչվել են ոչ պիտանի եւ ազատվել զինծառայությունից:

Մանրամասները՝ ԱՅՍՏԵՂ

 Ստեփանավանի զինվորական կոմիսար Արմեն Էլոյանը 2018 թ. հուլիսի 13-ի գրությամբ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի փաստաբան Սյուզաննա Սողոմոնյանի տեղեկատվության հարցումը մերժել է ՝ հղում անելով դրա հետ կապ չունեցող մի հրամանի, որով «զինկոմիսարիատներն այլ իրավապահ կառույցներին անձնական գործեր և տեղեկատվություն տրամադրում են միայն նրանց կողմից քննվող քրեական գործերի շրջանակներում համապատասխան որոշումների կամ գրությունների առկայության դեպքում»:

Ս. Սողոմոնյանը հարցումը ներկայացրել է 2018 թ. հուլիսի 10-ին՝ իր պաշտպանյալի՝ զինծառայող Ֆ. Զ.-ի իրավունքների պաշտպանության նպատակով:

Վերջինս զինված ուժեր է զորակոչվել առողջական խնդիրներով և զինծառայության ընթացքում պարբերաբար գանգատներ է ունեցել: Հարցմամբ  Ս. Սողոմոնյանը պահանջել էր տրամադրել Ֆ. Զ.-ի առողջական վիճակի հետազոտությունների արդյունքները՝ իրավաբանական օգնություն ցուցաբերելու համար:

Անհասկանալի է, թե ինչու է Ստեփանավանի զինկոմը ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի փաստաբանին նույնացրել իրավապահ կառույցի հետ, բայց փաստն այն է, որ փաստաբանական հարցումը ճիշտ չէ մեկնաբանվել և փաստաբանի՝ տեղեկատվություն ստանալու իրավունքը խախտվել է:

Տեղեկատվության հարցումը մերժելու՝ Ստեփանավանի զինկոմի որոշման դեմ Ս. Սողոմոնյանը վարչական բողոք էր ներկայացրել ՀՀ զինվորական կոմիսար Հենրիկ Մուրադյանին: Վերջինս վարչական բողոքը բավարարել է և Ստեփանավանի զինվորական կոմիսարից 2018 թ. հուլիսի 25-ի գրությամբ պահանջել ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի փաստաբան Ս. Սողոմոնյանին տրամադրել անհրաժեշտ տեղեկատվությունը:

Ստեփանավանի զինվորական կոմիսարիատը տեղեկատվությունը դեռևս չի տրամադրել, բայց այսօր գրությամբ տեղեկացրել է, որ զինծառայողի անձնական գործը գտնվում է հոսպիտալում և այն հետ վերադարձվելուն պես տեղեկատվությունը կտրամադրվի:

 ՀՀ Պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ 2018 թ.-ի հուլիսի 24-ին՝ ժամը 15։30-ի սահմաններում, ՀՀ հարավարևմտյան ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասի մարտական դիրքում հայտնաբերվել է ժամկետային զինծառայող, շարքային 1999 թ.-ին ծնված Ժորիկ Վահագի Պետրոսյանի դին՝ գլխի շրջանում ստացած հրազենային գնդակային վիրավորումով:

ՀՀ Քննչական կոմիտեի հրապարակած տեղեկությունների համաձայն՝ զինծառայողը մահացու հրազենային վիրավորում է ստացել դեմքի շրջանում՝  ծառայակցի կողմից զենքի հետ վարվելու կանոնների խախտման հետևանքով։ Զինվորական քննչական գլխավոր վարչության ութերորդ կայազորային քննչական բաժնում հուլիսի 24-ին հարուցվել է քրեական գործ՝ ՀՀ Քրեական օրենսգրքի 373-րդ հոդվածի 3-րդ մասով։

Երեկ՝ հուլիսի 26-ին, ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի աշխատակիցները հանդիպել են մահացած զինծառայող Ժորիկ Պետրոսյանի եղբոր՝ Սամվել Պետրոսյանի հետ՝ տեղեկություններ ստանալու նպատակով:

Զինծառայողը զորակոչվել էր 6 ամիս առաջ՝ 2018 թ.-ի հունվարին, Լոռու մարզի Սպիտակ քաղաքի տարածքային զինվորական կոմիսարիատից։ Ծառայում էր Վայքի զորամասում։ Ժորիկ Պետրոսյանը ընտանիքի հետ բնակվում էր Գոգարան գյուղում։

Եղբոր խոսքերով՝ մոտ մեկ ամիս առաջ Ժորիկ Պետրոսյանին տրամադրվել էր արձակուրդ, որի ընթացքում որեւէ դժգոհություն զինծառայողը չի հայտնել իր ծառայության մասին։  

Արձակուրդից վերադառնալուց հետո՝ հուլիսի 22-ին, առաջին անգամ Ժորիկ Պետրոսյանին ներգրավել են մարտական հերթապահության մեջ, ըստ եղբոր խոսքերի՝ իր իսկ ցանկությամբ։ Հաջորդ օրը՝  հուլիսի 23-ի երեկոյան ժամը 17։30-18:00-ի սահմաններում, զինծառայողի մայրը հեռախոսով խոսելիս է եղել որդու հետ, երբ լսել է տղամարդու բարձր ձայն, որին հաջորդել է ուժգին աղմուկ՝ «դմբոց», եւ հեռախոսազանգն ընդհատվել է: Դրանից հետո հարազատներին այլևս չի հաջողվել կապ հաստատել նրա հետ։

Հուլիսի 24-ին զինծառայողի հարազատներին Սպիտակի տարածքային զինվորական կոմիսարը հարազատներին հայտնել է զինծառայողի մահվան լուրը: Հաջորդ օրն արդեն մահացածի մարմինը մի քանի հոգով տեղափոխել են գյուղ, որոնց մեջ են եղել Վայքի զորամասի անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքների գծով տեղակալը, 2 այլ սպաներ, Ժորիկ Պետրոսյանի 2 համածառայակիցներ, 2 հոգի ռազմական ոստիկանությունից և ևս 1 ուղեկցող ՃՈ աշխատակից։ Նրանք շատ կարճ՝ մոտ 5 րոպե տևողությամբ զրույց են ունեցել զինծառայողի հոր հետ եւ հեռացել։

Դիակի զննության ժամանակ արձանագրվել են ճակատի աջ մասում երկու փոքր քերծվածք, որին նաեւ ներկա են եղել զինծառայողի հարազատները։

Դիահերձարանի աշխատակիցը նրանց ցույց է տվել  զիծառայողի ճակատի հատվածում և ականջից քիչ վեր ընկած՝ մազածածկ հատվածում առկա վնասվածքները, որոնք, ըստ դիահերձարանի աշխատակցի, վկայում են բութ գործիքով հարվածի մասին, որը սակայն ենթադրություն է։ Այս հանգամանքը զինծառայողի հարազատներին ստիպում է չհավատալ զենքի հետ վարվելու կանոնների խախտման մասին պաշտոնական վարկածին: Բացի դրանից՝ զինծառայողի եղբայրը կասկածի տակ է դնում այդ վարկածը՝ հաշվի առնելով մահացած եւ զենքը կիրառող զինծառայողների միջեւ հեռավորությունը եւ հրազենային վնասվածքի տեղակայումը:

Սամվել Պետրոսյանի խոսքերով՝ դատաբժշկական փորձաքննության ժամանակ Վայքի զորամասից Երևան ժամանած սպաներից մեկը իր այն հարցին, թե ինչպես է տեղի ունեցել դեպքը, հայտնել է, թե «դեպքի պահին Ժորիկ Պետրոսյանը եղել է կապի պատասխանատու։ Գետնատնակի («բլինդաժ») արթուն հերթափոխ հանդիսացող իր ծառայակիցը ժամանակից շուտ լքել է դիրքը՝ գնալով լվացվելու։ Ժորիկ Պետրոսյանն այդ ընթացքում լիցքաթափել է ծառայակցի ԴԴՀ (СВД) հրացանի փափշտատուփը՝ այնտեղ շփոթմամբ թողնելով 1 փամփուշտ։ Վերադառնալով ծառայակիցը հարցրել է Պետրոսյանին, թե արդյոք նա է դատարկել իր հրացանի փամփշտատուփը, վերջինս տվել է դրական պատասխան։ Այնուհետև դեռևս անհայտ պատճառով ծառայակցի կողմից արձակվել է կրակոց, որը դիպել է Ժորիկ Պետրոսյանին՝ դեմքի հատվածում եւ դուրս եկել նույն ուղղությամբ մեջքից՝ թիկունքի հատվածում՝ առաջացնելով երկու անցք»։

Սամվել Պետրոսյանը ենթադրում է, որ Ժորիկ Պետրոսյանը կրակոցի արձակման պահին գտնվել է կրակողից ցածր և գլուխը թեքած դիրքում։ Ընդ որում, ելքային՝ թիակի շրջանում առկա է եղել ոչ թե մեկ, այլ երկու անցք։ Ըստ դատական բժշկի ենթադրության՝ դա կապված կարող է լինել փամփուշտի հարվածի արդյունքում ոսկորը վնասվելու հետ, ինչի արդյունքում թիակի հատվածում երկրորդ վնասվածքն առաջացրել է վնասված ոսկորը։

Սամվել Պետրոսյանի համար տարօրինակ է թվում այն հանգամանքը, որ մարտական դիրքում հերթապահություն իրականացնելիս ջոկի հրամանատարը զինծառայողների հետ չի եղել։ Այնտեղ գտնվել է դիրքի ավագը և ևս 6-7 զինծառայողներ։ Սամվել Պետրոսյանի խոսքերով՝ դիրքի ավագը, որը զինծառայողների համար անմիջականորեն պատասխանատու անձն է մարտական դիրքում, այս ողջ ընթացքում զորամասից իրենց այցելածների թվում չի եղել, նրա մասին որեւէ մանրամասնություն չի ներկայացվում։ Ավելին՝ հուլիսի 25-ին զորամասի սպաներից մեկն առանձին հանդիպել է զինծառայողի եղբորը, և Սամվել Պետրոսյանի այն հարցին, թե որտեղ է այժմ դիրքի ավագը, սպան հայտնել է, որ նա իրեն մտերիմ անձ է և ինչպես Սամվել Պետրոսյանն է ենթադրել իրենց խոսակցությունից, փորձել է  հասկացնել, որ քանի որ գործով արդեն իսկ կա ձերբակալված անձ, ապա կարիք չկա այլ անձանց ներգրավելու գործի մեջ։

Այսօր՝ 2018 թ. հուլիսի 27-ին, կայանալու է զինծառայողի հուղարկավորությունը:

 2018թ. հունվարին հոգեկան առողջության խնդիրներով ու գիշերամիզությամբ զորակոչված և զորակոչի հաջորդ օրվանից իսկ հարբուխի, ապա՝ թոքաբորբի պատճառով հոսպիտալացված Ս. Ք.-ը ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի աջակցությամբ զինծառայությանը ոչ պիտանի է ճանաչվել և զորացրվել:

Ս. Ք.-ի քրոջ ահազանգով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը ՀՀ պաշտպանության նախարարին դիմել է դեռևս 2018 թ. մարտի 29-ին, երբ զինծառայողը Ստեփանակերտի հոսպիտալում, ապա Ստեփանակերտի հոգեբուժարանում արդեն երկու անգամ ինքնավնասում էր կատարել և տեղափոխվել Երևանի կայազորային զինվորական հոսպիտալի հոգեբուժական բաժանմունք:

Քույրը ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակին հայտնել էր, որ եղբոր բոլոր առողջական խնդիրները ակնհայտ են եղել զորակոչին նախորդած հետազոտությունների ժամանակ, սակայն դրանք հաշվի չեն առնվել, և որ այդ պահին նա հոգեկան ծանր վիճակում է գտնում:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը այն ժամանակ պաշտպանության նախարար Վ. Սարգսյանին էր դիմել զինծառայողի առողջական խնդիրների բացահայտմանն ուղղված հետազոտություններ իրականացնելու և նրա՝ զինծառայությանը պիտանիության օրինականությունը վերանայելու հարցով: Ինչպես նաև տեղեկատվություն էր պահանջել արդեն իսկ կատարված հետազոտությունների ու դրանց արդյունքների մասին:

Պաշտպանության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Գ. Հայրապետյանը  գրությանն արձագանքել էր գրեթե 2 ամիս անց՝ 2018 թ. մայիսի 23-ին, և բարձրացված հարցերի մասին կցկտուր տեղեկություններ էր տրամադրել: Նա, մասնավորապես, նշել էր, որ 2018 թ. մայիսի 11-ին ՀՀ ՊՆ Կենտրոնական ռազմաբժշկական հանձնաժողովի փորձաքննության հիման վրա զինծառայողի բուժումը 15 օրով երկարաձգվել է, իսկ մյուս հարցերին չէր անդրադարձել:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի փաստաբան Ս. Սողոմոնյանի՝ 2018 թ. ապրիլի 6-ի հարցումն ընդհանրապես անպատասխան էր մնացել:

Չստացած պատասխանների մասով ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը 2018թ. մայիսի 17-ին դիմել է ՀՀ պաշտպանության ներկայիս նախարար Դ. Տոնոյանին :

2018 թ. հուլիսի 11-ին թվագրված գրությամբ Պաշտպանության նախարարությունը հայտնել է, որ Ս. Ք.-ը զինծառայության համար ոչ պիտանի է ճանաչվել և 2018 թ. հունիսի 18-ին դուրս գրվել ՀՀ ՊՆ Երևանի կայազորային զինվորական հոսպիտալի հոգեբուժական բաժանմունքից:

 Բանակի ամենախոցելի օղակը զորակոչային բժշկական հանձնաժողովներն են և դրանցում առկա կոռուպցիոն սխեմաները նորություն չեն հասարակության համար, «Ազատության» հետ զրույցում անդրադառնալով Ազգային անվտանգության ծառայության կողմից օրերս արված բացահայտմանը, կարծիք հայտնեց փաստաբան Նորիկ Նորիկյանը։

Հուլիսի 16-ին ԱԱԾ-ն հայտարարել էր բանակում կոռուպցիոն շղթայի բացահայտման մասին, որում ներգրավված են եղել մի խումբ քաղաքացիներ, պաշտոնատար անձինք, այդ թվում` բժիշկներ ու զինկոմիսարիատի աշխատակիցներ: Վերջիններս մինչև 14,000 ԱՄՆ դոլար կաշառքի դիմաց 4 տասնյակից ավելի զորակոչիկների համար կազմել են բժշկական կեղծ փաստաթղթեր և կազմակերպել նրանց ազատումը կամ տարկետում ստանալը 2018 թվականի ամառային զորակոչից։ Ըստ ԱԱԾ-ի, այդ շղթայի առանցքային դերակատարներից է եղել Հանրապետական հավաքակայանի նախկին զինծառայող Կոլյա Քոսակյանը, ներգրավված է եղել նաև Գեղարքունիքի մարզի զինկոմիսար Գարիկ Առաքելյանն ու բժիշկ Արամայիս Սանոսյանը: Նրանց 3-ին էլ արդեն առաջադրվել է մեղադրանք և որպես խափանման միջոց ընտրվել է կալանավորումը։

Սեփական մասնագիտական փորձը համադրելով իրավապահների այս բացահայտման հետ, փաստաբան Նորիկյանն ասում է՝ ստացվում է, որ թիրախում հայտնվում են իրականում առողջական խնդիրներ ունեցող զորակոչիկներն ու հենց նրանցով էլ համալրվում է բանակը։ Իսկ սա հարված է զինված ուժերի մարտունակությանը։

«Երբ առողջ կոնտինգենտը դուրս է մնում զորակոչից, առաջ է գալիս առողջական խնդիրներ ունեցող զորակոչիկներին զորակոչելու խնդիր, որովհետև ռեսուրս ապահովելու խնդիր կա էսօր», – մեկնաբանեց փաստաբանը: – «Ես ամեն օր ստանում եմ 4-5 ահազանգ՝ տարբեր բնույթի իրավունքների խախտման․ մի դեպքում երեխայի գիտակցության կորուստ, մի դեպքում՝ զինվորական մարմինները հրաժարվում են ուղեգրեր տրամադրել, որպեսզի այս կամ այն հիվանդության բերումով երեխան հետազոտվի»:

2016 թվականից մինչև օրս էլ Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբելայի վանաձորի գրասենյակի իրավական աջակցությամբ բանակից վաղաժամ ազատվել է 22 զինծառայող։ Նրանք բոլորը, կազմակերպության ներկայացուցիչ Արմինե Սադիկյանի խոսքով, առողջական լուրջ խնդիրներ են ունեցել, բայց զորակոչվել են՝ հավանաբար թվաքանակի համալրման համար։ Իրավապաշտպան ասում է՝ սա ևս վկայում է կոռուպցիայի առկայության մասին և հայտարարությունները, թե համակարգում բարեփոխումներ են կատարվում, դեռ իրական կյանքում չեն արտացոլվում: – «Այնպես չէ, որ այս պահի դրությամբ այդ բնագավառում ամեն ինչ լուծված է ու շատ փայլուն է», – հավելում է Սադիկյանը՝ վկայակոչելով վերջին օրերին իրենց ստացած ահազանգերը:

Մասնագետները վստահ են՝ կոռուպցիոն երևույթների նվազեցումը հնարավոր է միայն մեղավորների պատասխանատվության ենթարկելու միջոցով, ինչը նախկինում չի եղել։

Պաշտպանության նախարարի խոսնակն այսօր չմեկնաբանեց ԱԱԾ բացահայտումը։ Արծրուն Հովհաննիսյանը միայն ասաց՝ բժշկական հանձնաժողովների աշխատանքը ընթանում է բնականոն ռեժիմով, բայց իրենք չեն բացառում, որ հանձնաժողովներում կլինեն մարդիկ, որոնք կունենան նման գայթակղություններ։

Õ¦Õ«Õ¶Õ®Õ¡Õ¼Õ¡ÕµÕ¸Õ²2018 թ. հուլիսի 13-ին Արարատի և Վայոց Ձորի մարզերի ընդհանուր իրավասության դատարանը լսեց զինծառայող Սուրեն Մոսիյանի մահվան գործով փորձագետ Գ. Հարությունյանին:

Ս. Մոսիյանը մահացել է 2016 թ. մայիսի 29-ին. մարտական ծառայություն իրականացնելիս ինքնազգացողությունը վատացել է, և հոսպիտալ տեղափոխելու ճանապարհին վերջինս մահացել է:

Նրա մահվան մեջ մեղադրվում է Արտաշատի տարածքային զորակոչային հանձնաժողովի սրտաբան Սեդա Թադևոսյանը:

Փորձագետները եզրակացրել են, որ սրտաբանը կարող էր կանխատեսել այդ հիվանդությունը չբուժելու արդյունքում հնարավոր բացասական ելքերի, այդ թվում՝ մահվան առաջացումը: Եվ խնդիրն արձանագրելուն պես պետք է ուղեգրեր այլ հետազոտությունների, ինչը չի արել:

Նշենք, որ զորակոչային հանձնաժողովի բժիշկների մի մասը դատարանում նշել է, թե Սուրեն Մոսիյանի մոտ արձանագրված 110 զարկը նորմայից շեղում չի համարվում, մյուսները հակառական են պնդել:

Գ. Հարությունյանը դատարանում վերահաստատեց փորձագիտական եզրակացությամբ հայտնած դիրքորոշումը: Նա նշեց, որ նախնական հետազոտության այդ տվյալների դեպքում անհրաժեշտ էր ուղեգրել այլ հետազոտությունների:

Փորձագետին հարցաքննելուց հետո դատարանը հաջորդ դատական նիստը նշանակեց 2018 թ. օգոստոսի 17-ին՝ ժամը 14:00-ին:

 2018 թ.-ի հունիսի 9-ին Երևանում մեկնարկեց զինվորական հաշվառման ենթակա անձանց, զորակոչիկների, զինծառայողների եւ նրանց հարազատների համար ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի դասընթացների շարքը, որին հաջորդեցին դասընթացներ Գորիսում՝ հունիսի 17-ին, Եղեգնաձորում՝ հունիսի 18-ին, Արմավիրում՝ հունիսի 21-ին, Սևանում՝ հուլիսի 4-ին։

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի խաղաղասիրական ծրագրերի համակարգող Արմինե Սադիկյանը դասընթացի մասնակիցներին ներկայացրեց «ՀՀ-ում զինվորական հաշվառման ենթակա անձանց, զորակոչիկների և զինծառայողների իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ» գրքույկը, որում մատչելի ձևով ներկայացված է զինվորական հաշվառումը, զորակոչը եւ զինծառայությունը կարգավորող օրենսդրությունը։

Դասընթացի մասնակիցները ծանոթացան նախազորակոչային տարիքի անձանց զինվորական հաշվառման վերցվելու կարգին, զորակոչի ընթացքում զորակոչիկների իրավունքներին և պարտականություններին, կիրառվող բուժզննությունների կարգին, պարտադիր զինվորական ծառայությունից տարկետման/ազատման հիմքերին, ժամկետներին եւ մի շարք այլ կարգավորումներին, արձակուրդենրի տեսակների, դրանց տրամադրման կարգերի, ժամկետների, խրախուսանքների և կարգապահական տույժերի մասին տեղեկատվությանը, վերջին օրենսդրական փոփոխություններին։

Մասնակիցներին ներկայացվեց նաեւ պրակտիկայում տարածված խնդիրները եւ դրանց լուծման հնարավորությունները:

Զինվորական ծառայությանը պիտանիության վերաբերյալ կայացված որոշումների բողոքարկման մեխանիզմներին, ժամկետներին առնչվող տեղեկատվությունը ներկայացրեց ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի իրավաբան Սյուզաննա Սողոմոնյանը, ոը նաեւ մասնակիցներից ոմանց տրամադրեց իրավաբանական խորհրդատվություն։

Մասնակիցները հնարավորություն ունեցան ստանալու իրենց հուզող հարցերի պատասխանները, ինչպես նաև անձամբ ներկայացնելու իրենց առողջական վիճակի հետազոտությունների վերաբերյալ առկա փաստաթղթերը՝  Կազմակերպության մասնագետներին, այդ թվում նաև՝ բժիշկ-փորձագետի խորհրդատվություն ստանալու նպատակով։ Առանձին դեպքերով Կազմակերպությունը ստանձնել է դասընթացներից հետո դիմած 7 անձանց՝ 4 զորակոչիկի, 1 զինծառայողի և 2 վաղաժամ զորացրված զինծառայողի իրավունքների պաշտպանությունը։ Դիմած բոլոր 7 անձանց տեղերում տրամադրվել է իրավաբանական խորհրդատվություն։

Դասընթացի մասնակիցներին հիմնականում հետաքրքրում էր առողջական խնդիրների դեպքում զինվորական ծառայության պիտանիության, կայացված որոշումների օրինականության, դրանց բողոքարկման ձեւերի մասին, իրենց առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերի տրամադրման կարգի, պարտադիր զինվորական ծառայության զորակոչից ուսումը շարունակելու նպատակով տարկետում ստանալու հնարավորության մասին տեղեկատվությունը:

Բացի դրանից՝ մասնակիցները հետաքրքրվում էին վաղաժամ զորացրվելու դեպքում բժշկասոցիալական փորձաքննության ներկայանալու կարգի և վերջինիս կայացրած որոշման բողոքարկման մեխանիզմներով։

Զինծառայողների հարազատները հիմնականում անդրադառնում էին զինծառայողներին տրամադրվող արձակուրդների ժամկետներին եւ այդ ժամկետների պահպանմանը, քանի որ հիմնականում նշում էին, որ արձակուրդի համար տրամադրվող 10-օրյա ժամկետում ներառվում է ճանապարհի վրա ծախսվող ժամանակը, եւ, փաստորեն, նրանք արձակուրդում են անցկացնում  8 օր:

Առանձնահատուկ նշվող խնդիրների ցանկում է զորակոչի ընթացքում բուժզննության համար հանձանժողովներին ներկայանալու,  զինծառայողների արձակուրդ մեկնելու համար տրամադրվող ճանապարհածախսի ոչ բավարար ապահովումը, զինծառայողներին և նրանց ընտանիքի անդամներին տրամադրվող պետության կողմից երաշխավորված անվճար բժշկական օգնության ու սպասարկման սահմանափակումները, մասնավորապես՝ թանկարժեք վիրահատությունները, որոնք չեն ֆինանսավորվում կառավարության կողմից:

Հարկ է նշել, որ չնայած օրենքով եւ այլ իրավական նորմերով կարգավորվում է առողջական վիճակի հետազոտման ակտերի եւ Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովի որոշման օրինակների տրամադրելու պարտավորությունը՝ զինվորական կոմիսարիատներն ու բուժհաստատությունները դասընթացների մասնակիցներին հրաժարվել են տրամադրել փաստաթղթերի օրինակները թե զինկոմիսարիատներում, թե բժշկական հաստատություններում: Միեւնույն ժամանակ բժշկական հաստատություններում հայտնել են, որ իրենք տեղյակ չեն ՀՀ Կառավարության 405 որոշման մասին, համաձայն որի՝ բուժհաստատությունը պարտավոր է քաղաքացուն կամ նրա օրինական ներկայացուցչին կամ նրա կողմից լիազորված անձին տրամադրել տեղեկություններ առողջական վիճակի, հետազոտությունների արդյունքների, հիվանդության ախտորոշման և բուժման մեթոդների, դրանց հետ կապված ռիսկի, բժշկական միջամտության հնարավոր տարբերակների, հետևանքների և բուժման արդյունքների մասին:

Չլուծված է մնում զորակոչիկներին 4 եւ ավելի ժամ բժշկական հետազոտություն անցնելու համար տարբեր բուժհաստատություններում սպասեցնելու խնդիրը, որի մասին նշել են բազմաթիվ զորակոչիկներ եւ նրանց հարազատներ:

Զորակոչիկների և զինծառայողների իրավունքների եւ պարտականությունների մասին իրազեկման բարձրացմանն ուղղված դասընթացների շարքը շարունակվելու է 2018 թ.-ի աշնանը՝ Լոռու, Շիրակի, Տավուշի, Արագածոտնի, Կոտայքի և Արարատի մարզերում։

Հիշեցնենք, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը դասընթացներն իրականացնում է «Ժողովրդավարության ազգային հիմնադրամի» կողմից ֆինանսավորվող «Մարդու իրավունքների ուսուցում զորակոչիկների համար» ծրագրի շրջանակներում։

2018 թ. ապրիլի 6-ին ՀՀ ԱՆ իրավական ակտերի նախագծերի պաշտոնական հրապարակման միասնական կայքում հանրային քննարկման էր դրվել «Քաղաքացու առողջական վիճակի հետազոտման եւ բժշկական փորձաքննության, հետազոտման եւ փորձաքննության ուղեգրման կարգերը, հետազոտում եւ բժշկական փորձաքննություն իրականացնող մարմինները եւ դրանց գործունեության կարգը, փորձաքննության եզրակացությունների ձեւերը, բժշկական հետազոտությունների եւ բժշկական հաստատությունների ցանկերը, իրականացված ծառայությունների դիմաց փոխհատուցման կարգը հաստատելու եւ ՀՀ Կառավարության մի շարք որոշումներ ուժը կորցրած ճանաչելու մասին» եւ  «Զինվորական ծառայության համար քաղաքացու կամ զինծառայողի պիտանիության աստիճանը որոշող հիվանդությունների ցանկը, ինչպես նաև քաղաքացու կամ զինծառայողի առողջական վիճակին հակացուցված զինվորական ծառայության պայմանները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության որոշումների նախագծերը մինչեւ ապրիլի 21-ը ժամկետով:

Սակայն սույն որոշումների նախագծերը ընդունվել են այդ ժամկետից շուտ՝ ապրիլի 12-ին, եւ ըստ ՀՀ Պաշտպանության նախարարության՝  ՀՀ ՊՆ կողմից ՀՀ Կառավարության աշխատակազմ ներկայացնելու եւ արդյունքում դրանք ՀՀ Կառավարության 12.04.2018 թ. նիստում ընդունելու հրատապությունը պայմանավորվում է 2018 թ. ամառային զորակոչի աշխատանքները պատշաճ կազմակերպելու եւ անցկացնելու անհրաժեշտությամբ:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի ուշադրության կենտրոնում են գտնվում ՀՀ Կառավարության թիվ 404-ն որոշմամբ հաստատված զինվորական ծառայության համար քաղաքացու կամ զինծառայողի պիտանիության աստիճանը որոշող հիվանդությունների ցանկում առկա խնդիրները: Հետեւաբար մեր կողմից միջազգային իրավակարգավորումների հիման վրա իրականացվել էր մասնագիտական վերլուծություն՝ մինչեւ ապրիլի 21-ը այն ներկայացնելու նպատակով, իսկ այդ որոշումը ժամկետից շուտ ընդունելու պատճառով չեղավ դրա հնարավորությունը: Այնուամենայնիվ համապատասխան մարմիններին մասնագիտական վերլուծության արդյունքում մշակված առաջարկները ներկայացվեցին որոշումն ընդունվելուց հետո:

Ավելի ուշ 2018 թ. հուլիսի 2-ին թվագրված գրությամբ ՀՀ Պաշտպանության նախարարությունից հայտնել են, որ որոշմամբ սահմանված հիվանդությունների ցանկի առնչությամբ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի վերլուծությունը ընդունվել է ի գիտություն և դրա կապակցությամբ գործընթացը կիրականացվի մինչև 2018թ. ձմեռային զորակոչ:

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի մասնագիտական վերլուծության արդյունքում բացահայտվել են հետեւյալ խնդիրները.

  1. Գերակշիռ հիվանդությունների դեպքում, ձեւակերպումները չեն համապատասխանում ներկայումս գործող Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման տասներորդ վերանայմանը (ՀՄԴ-10, ICD-10), որը հաստատվել է Հայաստանի Հանրապետությունում 2005 թ.-ին,
  2. Որոշ՝ հատկապես վիրաբուժական հիվանդությունների դեպքում սահմանված է բուժումից հրաժարվելու դեպքում փորձաքննության կարգը, սակայն սահմանված չէ այլ հիվանդությունների դեպքում նույնպես բուժումից հրաժարվելու դեպքում փորձաքննության հետագա կարգը,
  3. Որոշ դեպքերում կիրառվում են նեգատիվ, վիրավորական, կարեկցական (օրինակ՝ տառապող) և այլ տերմիններ, որոնք պետք է բացառվեն,
  4. Մտավոր հետամնացության դեպքում պիտանիությունը որոշելիս գնահատվում է վարքի խանգարման ծանրության աստիճանը, սակայն  հստակորեն սահմանված չեն, թե որ գործոնները, չափորոշիչներն են հաշվի առնվում ծանրության աստիճանը գնահատելիս,
  5. Մի շարք հիվանդությունների դեպքում, մասնավորապես՝ «Օրգանական հոգեկան խանգարումներ», «Սուր և անցողիկ փսիխոտիկ խանգարումներ (ներառում է պարանոիդ ռեակցիա, փսիխոգեն պարանոիդ փսիխոզ, ռեակտիվ փսիխոզ, օնեյրոֆրենիա, զառանցանքային բռնկումներ և այլն)», նշված «ձգձգվող», «կարճատև» և այլ ժամանակահատված սահմանող արտահայտությունները, հիվանդության բուժման համար նախատեսվող ժամանակահատվածները՝ «ձգձգվող ընթացքով», «երկարատև բուժում պահանջող», «կարճատև ընթացքով» արտահայտություններով, հստակ սահմանված չեն, որոնց միջոցով դժվար է գնահատել ժամանակահատվածը:  Անհասկանալի է, թե քանի օրվա, շաբաթվա կամ ամսվա մասին է խոսքը։ Այսինքն՝ հստակ սահմանված չեն ժամանակ արտահայտող եզրույթները,
  6. Որոշ հիվանդությունների դեպքում, մասնավորապես՝ «Գլխուղեղի և ողնուղեղի անոթային հիվանդություններ», բացակայում են հիվանդության խանգարման սահմանման  օբյեկտիվ ցուցանիշները,
  7. «Որովայնի խոռոչի օրգանների հիվանդություններ և զարգացման արատների» հոդվածում տեղի են ունեցել փոփոխություններ պիտանիության որոշման ժամանակ, ըստ որի՝ անուղղակի բիլիռուբինի քանակը 25 մկմոլ/լ-ից դարձել է 30 մկմոլ/լ, սակայն անհասկանալի է այդ փոփոխության անհրաժեշտությունը: Բացի դրանից՝ Ժիլբերի համախտանիշը ներկայիս ցանկում այլեւս ներառված չէ:
  8. Որոշ հիվանդությունների դեպքում, մասնավորապես՝ «Որովայնի խոռոչի օրգանների հիվանդություններ և զարգացման արատներ», «Շարակցական հյուսվածքի համակարգային հիվանդություններ, այդ թվում`  հոդերի, մկանների, ջլերի վարակիչ, վարակիչ-ալերգիկ և դիստրոֆիկ հիվանդություններ», «Ոսկրերի, աճառների, մկանների, ջլերի ու հոդերի քրոնիկական բնածին արատներ, վնասվածքներ, դրանց հետևանքներ և քրոնիկական հիվանդություններ» եւ այլ հիվանդությունների դեպքում հստակեցված չեն ֆունկցիայի խանգարման աստիճանները,
  1. Հիմնավորված եւ հստակեցված չէ քաշի շեմի նվազեցման  անհրաժեշտությունը: Հստակեցված չեն համապատասխան փոփոխությունները, օր.՝ «ֆիզիկական նորմա», «ոսկրային կմախքը համապատասխանում է կենսաբանականին» և այլ եզրույթները,
  1. «Վիճակ` տարած սուր վարակիչ, մակաբուծային հիվանդություններից և ինտոքսիկացիաներից հետո» հիվանդության դեպքում հստակ սահմանված չէ «Առանց ֆունկցիոնալ խանգարման» եզրույթը, բացի դրանից՝ այս դեպքում անհրաժեշտ է դիտարկել HBS-անտիգեն կրող անձին որպես վարակի տարածման աղբյուր:  «Առողջ կրող» հակացությունն արդեն չի կիրառվում քրոնիկական HBV ինֆեկցիայի պատճառով, քանի որ, անգամ կլինիկորեն արտահայտվող ախտանիշների բացակայության դեպքում մեծանում է լյարդաբջջային կարցինոմայի ռիսկը: Բացի դրանից՝ պատահական, յաթրոգեն, կամ որպես քիմիոթեապևտիկ կուրսերի կամ իմունոսուպրեսիայի արդյունք, կարող է դիտվել HBV-ի ռեպլիկացիայի վերաակտիվացում: Աղբյուրը՝ https://www.medscape.com/viewarticle/702587: Սահմանված չեն նաև կլինիկական չափորոշիչներ,
  2. Քրոնիկ վարակիչ հիվանդությունների դեպքում անհրաժեշտ է հստակեցնել հիվանդությունների ցանկն ըստ ՀՄԴ 10-ի, օր.՝ դիսբակտերիոզը նշվում է այս ցանկում որպես առանձին հիվանդություն, այն դեպքում, երբ այն դիտարկվում է որպես աղիների միկրոֆլորայի շեղում, որից ախտորոշման արդյունքում տեղեկատվությունը թերի է մնում: Բացի դրանից՝ անհրաժեշտ է հստակեցնել «մյուս հիվանդություններ» եզրույթը՝ ըստ դրա կարգավորելով և սահմանելով  պիտանիության որոշումը բուժումից հետո,
  3. Անհրաժեշտ է հստակեցնել և կարգավորել պիտանության անհատապես որոշման կարգը՝ հաշվի առնելով, որ քրոնիկ բակտերիակիրները հանդիսանում են որովայանտիֆային ինֆեկցիայի հիմնական աղբյուրները: Որովայնային տիֆին և պարատիֆերին բնորոշ է վարակման ֆեկալ-օրալ մեխանիզմը, որը իրականացվում է ինֆեկցիայի փոխանցման ջրային, սննդային և կենցաղ-կոնտակտային ուղիներով,
  4. «Ներզատիչ համակարգի և նյութափոխանակության հիվանդությունների» դեպքում խպիպի վերաբերյալ անհրաժեշտ է սահմանել հորմոնների մակարդակը: Հստակեցնել «զգալիորեն բարձրացած», «տարբեր վիսցերալ փոփոխություններ», «միջին մակարդակի բարձրացում» հասկացությունները, հստակ սահմանել այլ ներզատիչ գեղձերի հիվանդությունների չափորոշիչները, հստակեցնել «ֆունկցիայի խանգարման աստիճան» եզրույթը,
  5. «Արյան համակարգի հիվանդություններ (սակավարյունություն, ագրանուլոցիտոզ, հեմոբլաստոզներ, հեմոսարկոմա, լիմֆոգրանուլեմատոզ, հեմոռագիկ դիաթեզներ և այլն)» դեպքում անհրաժեշտ է հստակեցնել «կախված կլինիկական ընթացքից» եզրույթը: Լիմֆադենոպաթիաների դեպքում անհրաժեշտ է սահմանել նշված հիվանդությունների ժխտման և չժխտման դեպքում հետագա քայլերը,
  6. «Ոտքերի մատների արատների» դեպքում տեղի են ունեցել փոփոխություններ, որոնք անհասկանալի են եւ անհրաժեշտ է հիմնավորել,
  7. Անհրաժեշտ է սահմանել պլանային վիրահատության ցուցումներով պայմանավորված ժամկետներ,
  8. «Ականջի կամ հարքթային խոռոչների բարոֆունկցիայի  կայուն խանգարման» դեպքում սահմանված չէ ճնշաչափման արդյունքների սանդղակ,
  9. «Խոսքի արատներ, ձայնագոյացման խանգարումների» դեպքում անհրաժեշտ է լոգոպեդի խորհրդատվությունը դարձնել հետազոտության պարտադիր մաս,
  10. «Ատամների, պարոդոնտի և բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի հիվանդությունների» դեպքում նախկինում սահմանվում էր, որ պարոդոնտիտի ախտորոշումը հաստատվում է ամբողջ ատամնածնոտային համակարգի մանրազնին ռենտգենաբանական հետազոտության միջոցով և հարակից հիվանդությունների հայտնաբերմամբ, սակայն այս պահանջը այժմ վերացել է, որն անհասկանալի է,
  11. «Խիստ արտահայտված հաճախակի սրացող խոցային բլեֆարիտներ, ինչպես նաև խրոնիկ կոնյուկտիվիտներ պտկիկների գերաճով և հյուսվածքի ենթալորձային շերտի ինֆիլտրացիայով» հոդվածի դեպքում «բուժելի» և «չբուժվող» որակումներն ընդհանրական են և ամբողջությամբ չեն նկարագրում հիվանդությունը, բացի դրանից՝ բուժման արդյունավետությունը սահմանող չափորոշիչները բացակայում են,
  12. «Մաշկի քրոնիկական բուժմանը դժվար ենթարկվող և չբուժվող հիվանդություններ» հոդվածի «դ» կետով փորձաքննելիս հաշվի առնվող չափորոշիչների չափելիության տարբերակները անհրաժեշտ են սահմանել հստակ կերպով:

Այսպիսով, «Զինվորական ծառայության համար քաղաքացու կամ զինծառայողի պիտանիության աստիճանը որոշող հիվանդությունների ցանկը, ինչպես նաև քաղաքացու կամ զինծառայողի առողջական վիճակն հակացուցված զինվորական ծառայության պայմանները սահմանելու մասին» ՀՀ Կառավարության 404 որոշումը վերանայման կարիք ունի:

Զանգվածային լրատվամիջոցներով, պաշտոնական աղբյուրներով տարածված ու մահացած զինծառայողների հարազատներից Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի ստացած տեղեկությունների համաձայն՝ 2018 թ. առաջին կիսամյակում Հայաստանի Հանրապետության և Արցախի Հանրապետության/Լեռնային Ղարաբաղի զինված ուժերում 24 զինծառայող է մահացել:

Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ թիվը նվազել է 13-ով: Այդ թվում ՝ 11-ով նվազել է հրադարադարի ռեժիմի խախտման հետևանքով մահացության դեպքերի թիվը:

2018-ի առաջին կիսամյակում արձանագրված 24 մահվան դեպքերից 16-ը ԱՀ/ԼՂ տարածքում է եղել, 8-ը ՀՀ-ի:

5-ը՝ հրադադարի ռեժիմի խախտման հետեւանքով են, 7-ը՝ դժբախտ պատահարների, 3-ը՝ առողջական խնդիրների, 3-ը՝ սպանության, 6-ը՝ ինքնասպանության կամ ինքնասպանության հասցնելու հետևանքով:

Նույն ժամանակահատվածի համար ՀՀ Գլխավոր դատախազի խորհրդականը այլ տվյալներ է ներկայացրել՝ ծառայության հետ կապված 19 դեպք և ծառայության հետ չկապված 12 դեպք:

18 դեպքով քրեական գործ է հարուցվել:

Ստացվում է, որ 7 դեպքի մասին տեղեկատվություն ընդհանրապես չի տարածվել:

Մանրամասները՝ տեղեկանքում

Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2018 թ. հունիսի 7-ի որոշմամբ ԿԲՀ որոշմանն անհամաձայնություն ունենալու պատճառով զորակոչից հրաժարված Վ. Հ.-ին ազատել է քրեական պատասխանատվությունից:

2014 թ.-ից պարբերաբար տարկետում ստացած Վ. Հ.-ին 2017 թ. հունվարին ՀՀ Կենտրոնական բժշկական հանձնաժողովը զինծառայությանը սահմանափակումով պիտանի էր ճանաչել, սակայն զորակոչիկը, համաձայն չլինելով այդ որոշմանը, հրաժարվել էր զինծառայության մեկնելուց: Նրա կարծիքով՝ տարկետման ժամանակահատվածում բուժում չստանալով՝ չէր կարող առողջական վիճակը բարելավվել, հետևաբար՝ նախկինում նույն խնդրի համար տարկետում ստանալուց հետո չէր կարող այդ զորակոչին սահմանափակումով պիտանի ճանաչվել:

Զինծառայությունից խուսափելու հիմքով հարուցվել էր քրեական գործ և ուղարկվել դատարան:

Ինչպես գործի քննության ընթացքում պարզ էր դարձել, ախտորոշումներից մեկը, որի հիման վրա զորակոչիկին նախկինում տարկետում էր տրամադրվել, պարզապես դիտարկման նպատակ էր ունեցել, ոչ թե՝ բուժման: Այն կապված էր սրտի աշխատանքի հետ. բժիշկ սրտաբանը դատարանում հայտնել էր, որ այն անցումային բնույթ է կրում և կարող է առանց բժշկական միջամտության անցնել, այդ նպատակով էլ տարկետումներ են տրվել:

Ինչ վերաբերում է մյուս ախտորոշմանը, որով զորակոչիկները զինծառայության ժամանակավորապես ոչ պիտանի են ճանաչվում,սխալմամբ էր դրվել, վրիպակը շտկվել էր ավելի ուշ:

Մինչ քրեական գործը քննվում էր Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում, Վ. Հ.-ը  2017 թվականի ձմեռային զորակոչին կրկին հետազոտվել է զորակոչային բժշկական հանձնաժողովի կողմից և ճանաչվելով պիտանի՝ զորակոչվել է զինված ուժեր և այժմ զինծառայության մեջ է:

Դատարանը հաշվի է առել այդ հանգամանքը և եզրակացրել, որ արարքը հանրության համար այլևս վտանգավոր չէ, ինչպիսի պայմաններում, ՀՀ Քրեական դատավարության օրենսգրքի դրույթների համաձայն, ամբաստանյալը կարող է ազատվել քրեական պատասխանատվությունից:

«Մարդու իրավունքների ուսուցում զորակոչիկների համար» ծրագրի շրջանակներում Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի կողմից իրականացվող դասընթացները շարունակվեցին 2018 թ. հունիսի 17-ին և 18-ին Սյունիքի մարզի Գորիս եւ Վայոց Ձորի մարզի Եղեգնաձոր քաղաքներում։

Դասընթացների մասնակից զորակոչիկների, զինծառայողների և նրանց հարազատների համար հետաքրքիր էր լսել նաեւ վերջին օրենսդրական փոփոխությունների մասին։

Հատկանշական է, որ Գորիս քաղաքում ներկա էին նաեւ հանրակրթական դպրոցների զինղեկներ՝ իրենց աշակերտների հետ։

Դասընթացավարները ներկայացրին նախազորակոչային տարիքի անձանց զինվորական հաշվառման ընթացակարգերը, զորակոչի ընթացքում զորակոչիկների իրավունքներն ու պարտականությունները, պարտադիր զինվորական ծառայությունից օրենքով սահմանված կարգով տարկետման և ազատման հիմքերը,  բժշկական հետազոտությունների ընթացքում նախազորակոչիկների, զորակոչիկների, զինծառայողների իրավունքները եւ պրակտիկայում տարածված խախտումները եւ այլ հարցեր:

Զինվորական ծառայությանը պիտանիության վերաբերյալ բողոքարկման մեխանիզմներից խոսելիս դասընթացավարները ներկայացրին զորակոչային հանձնաժողովների կառուցվածքը, կազմակերպության պրակտիկ գործունեությունը, առկա խնդիրների հաղթահարմանն ուղղված միջոցները։  

Մասնակիցները հնարավորություն ունեն դասընթացավարներին ներկայացնելու կոնկրետ դեպքեր, խնդիրներ, տեղում ստանալ իրավական խորհրդատվություն և աջակցություն, իսկ որոշ դեպքերում ներկայացնում են իրենց առողջական վիճակի վերաբերյալ բժշկական փաստաթղթերը, որոնք ուսումնասիրում են ինչպես կազմակերպության մասնագետները, այնպես էլ կազմակերպության բժիշկ-փորձագետը։

Զորակոչի և զինծառայության ընթացքի վերաբերյալ հարցերից բացի՝ մասնակիցներին հետաքրքրում էր նաև ոլորտին առնչվող այլ իրավական կարգավորումների մասին մանրամասներ, մասնավորապես՝ անձին  անգործունակ ճանաչելու ընթացակարգերը, անձանց՝ այլ երկրի քաղաքացիություն ունենալով ՀՀ-ում զինծառայության անցնելու իրավական կարգավորումները և այլն։

Հիշեցնենք, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը մշակել է տեղեկատվական գրքույկ ՀՀ զինապարտ քաղաքացիներին իրենց իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ իրազեկելու նպատակով, որը ներկայացվեց դասընթացի մասնակիցներին:

Տեղեկատվական գրքույկը կիրառելի է  մասնավորապես զինվորական հաշվառման տարիքի և զորակոչային տարիքի ՀՀ քաղաքացիների, նրանց ծնողների և հարազատների, ներկայացուցիչների, զինվորական ծառայություն անցնող քաղաքացիների, նրանց ծնողների և հարազատների, ինչպես նաև իրավաբանների և իրավունքի այս բնագավառով հետաքրքվող այլ անձանց համար:

Ժողովրդավարության աջակցության ազգային ֆոնդի (NED) ֆինանսական աջակցությամբ իրականացվող զորակոչիկների և զինծառայողների իրավունքների իրազեկվածության բարձրացմանն ուղղված դասընթացների շարքը շարունակվում է. հաջորդ դասընթացը տեղի կունենա 2018 թ. հունիսի 21-ին՝ Արմավիր քաղաքում։

Այլ լուսանկարներ հասանելի են ԱՅՍՏԵՂ

 Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի կողմից իրականացվող «Մարդու իրավունքների ուսուցում զորակոչիկների համար» ծրագրի շրջանակներում նախատեսված դասընթացների շարքը մեկնարկեց Երևանում։

Հունիսի 9-ին Երևանի «Լոֆթ» ինքնազարգացման կենտրոնում առաջին դասընթացին մասնակցեց շուրջ 30 զորակոչիկ, նախազորակոչային տարիքի անձ եւ  զինծառայողների ընտանիքի անդամ։

ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակի խաղաղասիրական ծրագրերի համակարգող Արմինե Սադիկյանը և փաստաբան Սյուզաննա Սողոմոնյանը մասնակիցներին ներկայացրին նախազորակոչային տարիքի անձանց զինվորական հաշվառման ընթացակարգերը, զորակոչի ընթացքում զորակոչիկների իրավունքները և պարտականությունները, պարտադիր զինվորական ծառայությունից օրենքով սահմանված կարգով տարկետման և ազատման հիմքերը,  բժշկական հետազոտությունների ընթացքում նախազորակոչիկների, զորակոչիկների, զինծառայողների իրավունքները։ Արմինե Սադիկյանը մանրամասնեց զինվորական ծառայության տեսակների, զինծառայողներին տրամադրվող արձակուրդների տեսակների, դրանց տրամադրման կարգերի, ժամկետների, խրախուսանքների և կարգապահական տույժերի մասին։

Անդրադարձ կատարվեց նաև սահմանված կարգի խախտմամբ պարտադիր զինվորական ծառայություն չանցած քաղաքացիների պատասխանատվության  հարցին։ Բացի դրանից՝ մասնակիցներին ներկայացվեց նաեւ վերջին օրենսդրական փոփոխությունները, ինչպես նաեւ պրակտիկայում տարածված խնդիրները եւ խոչընդոտները:

Կազմակերպության փաստաբան Սյուզաննա Սողոմոնյանն անդրադարձավ զինվորական ծառայությանը պիտանիության վերաբերյալ բողոքարկման մեխանիզմներին, ինչպես նաև այդ ոլորտում կազմակերպության պրակտիկ գործունեությանը, առկա խնդիրներին և դրանց հաղթահարման միջոցներին։  

Դասընթացի վերջում մասնակիցները հնարավորություն ունեցան դասընթացավարներին ներկայացնել կոնկրետ դեպքեր, որոնց շուրջ ծավալվեց քննարկում, իսկ առանձին անձանց տրամադրվեց նաեւ իրավական աջակցություն, ոմանց հետ քննարկվեցին նաեւ առողջական խնդիրները Կազմակերպության բժիշկ-փորձագետի ներգրավմամբ:

Մասնակիցներին հիմնականում հետաքրքրում էին զորակոչի ժամանակ վիճակահանությամբ զինծառայության վայրն ընտրելու անաչառությունը եւ դրա հետ կապված կոռուպցիոն ռիսկերը, անհավասար վերաբերմունքի դրսևորումները վիճակահանության ընթացքում, պարտադիր զինվորական ծառայությունից տարկետում ստանալու մասնավոր դեպքեր, զորակոչային հանձնաժողովների կառուցվածքի, ինչպես նաև զինծառայության ընթացքում հիմնական արձակուրդի տրամադրման դեպքում զինծառայողներին տրամադրվող տրանսպորտային ծախսերի փոխհատուցման չափի վերաբերյալ հարցեր։

Հարկ է նշել, որ ՀՔԱ Վանաձորի գրասենյակը մշակել է տեղեկատվական գրքույկ ՀՀ զինապարտ քաղաքացիներին իրենց իրավունքների և պարտականությունների վերաբերյալ իրազեկելու նպատակով, որը ներկայացվեց դասընթացի մասնակիցներին:

Տեղեկատվական գրքույկը կիրառելի է  մասնավորապես զինվորական հաշվառման տարիքի և զորակոչային տարիքի ՀՀ քաղաքացիների, նրանց ծնողների և հարազատների, ներկայացուցիչների, զինվորական ծառայություն անցնող քաղաքացիների, նրանց ծնողների և հարազատների, ինչպես նաև իրավաբանների և իրավունքի այս բնագավառով հետաքրքվող այլ անձանց համար:

Հիշեցնենք, որ Ժողովրդավարության աջակցության ազգային ֆոնդի (NED) ֆինանսական աջակցությամբ իրականացվող զորակոչիկների և զինծառայողների իրավունքների իրազեկվածության բարձրացմանն ուղղված դասընթացների շարքը շարունակվում է. հաջորդ դասընթացները տեղի կունենան 2018 թ. հունիսի 17-ին՝ Գորիսում և հունիսի 18-ին՝ Եղեգնաձորում։

Դասընթացներ նախատեսվում է իրականացնել նաև 2018 թ. հուլիսին՝ Արմավիրում, Սևանում և Աշտարակում։

Այլ լուսանկարներ հասանելի են ԱՅՍՏԵՂ

Հրապարակումների արխիվ
Միջոցառումների արխիվ
April 2019
M T W T F S S
« Sep    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930